Skoncentruj się na...

Antyoksydanty - czym są? W jakich produktach można je odnaleźć?

\\SRV-PUBLIC-2015\Applications\Site-LRP-Inter\Deploy\Resources\Visuels\V4\Headers\Articles\INT\v_header_focuson_28752.jpg

Antyoksydanty to jeden z najczęściej pojawiających się składników w kosmetykach pielęgnacyjnych, a także w żywności. Z tego względu warto wiedzieć, czym są przeciwutleniacze i jakie wykazują działanie zarówno w diecie, jak i w kosmetykach, które aplikujemy na skórę. Dowiedz się więcej na temat antyoksydantów i bądź świadomy ich wpływu na Twój organizm oraz skórę!

Antyoksydanty - czym są i jakie mają właściwości?

Na antyoksydanty inaczej mówi się również przeciwutleniacze oraz antyutleniacze. Każde z tych określeń jest względem siebie synonimiczne. Antyoksydantami nazywa się grupę związków chemicznych, które wykazują zdolność wstrzymania lub opóźnienia procesu utleniania się substancji. Ważne jest, że aby związek chemiczny nazwano antyoksydantem musi wykazywać taką zdolność w minimalnym stężeniu, w porównaniu z substancją podlegającą utlenianiu.

Podział antyutleniaczy

Przeciwutleniacze można podzielić według dwóch schematów. Pierwszy z nich dotyczy, najprościej mówiąc tego, co nazywa się antyoksydantami (a-c). Drugi z kolei jest zdecydowanie bardziej sprecyzowany i dotyczy podziału związków o charakterze antyoksydacyjnym (d oraz e).

a) Wśród przeciwutleniaczy znajdują się głównie naturalne substancje roślinne. Wówczas wspierają one naturalne procesy immunologiczne komórek człowieka.
b) Do antyutleniaczy zalicza się również tzw. jony metali przejściowych, czyli powszechnie znany cynk, mangan oraz selen.
c) W grupie antyoksydantów mogą znaleźć się także naturalne ekstrakty roślinne, leki, syntetyczne dodatki do żywności czy też półsyntetyczne analogi roślinnych substancji.
d) Substancje nieenzymatyczne również należą do antyutleniaczy, a dokładniej rzecz ujmując do związków antyoksydacyjnych. Wśród nich znajdują się witamina E, C, A, polifenole, glutation, karotenoidy.
e) W tej samej dziedzinie antyoksydantów, co mikroskładniki i związki powyżej, znajdują się  następujące enzymy - katalaza glutationowa, peroksydaza glutationowa, dysmutaza ponadtlenkowa.

Antyoksydanty: jakie działanie wykazują i jakie mają właściwości

Głównym działaniem i jednocześnie właściwością przeciwutleniaczy jest zatrzymywanie lub opóźnianie utleniania się danej substancji. Kwestia ta została już wspomniana na początku, przy okazji wyjaśniania, czym są antyoksydanty. Warto jednak ją rozwinąć. Otóż antyutleniacze wstrzymując lub opóźniając proces utleniania się substancji, zapobiegają rozwojowi wolnych rodników, które dla całego naszego organizmu są dość szkodliwe. W zasadzie są to wolne rodniki tlenowe - cząsteczki lub atomy, które posiadają niesparowany elektron na swoim orbitalu walencyjnym. Zalicza się do nich głównie: rodnik wodoronadtlenkowy (HO₂), rodnik hydroksylowy (HO), anionorodnik ponadtlenkowy (O₂). Wolnymi rodnikami nazywa się również związki, które w sensie chemicznym nie są wolnymi rodnikami, ale z jednej strony z łatwością przekształcają się w nie lub też posiadają znaczną zbliżoną aktywność. Dzięki temu, że antyoksydanty redukują wolne rodniki, wpływają na zdrowie i wydajność funkcjonowania organizmu. Działanie to przejawia się w:

* w zapobieganiu powstawaniu zmian w białkach (najistotniejszym składniku budulcowym) - głównie są to zmiany enzymatyczne (np. utlenianie grup SH oraz modyfikacja aminokwasów),
* sprawnym metabolizmie organizmu, a także w prawidłowym funkcjonowaniu procesów zachodzących w strukturach skóry,
* eliminowaniu peroksydacji lipidów, odpowiedzialnych za budowę płaszcza lipidowego - dzięki temu nie grozi nam przepuszczalność tychże lipidów, ich niestabilność, a także zaburzenie funkcji i transportu przezbłonowego.

Dzięki temu, że antyoksydanty eliminują wolne rodniki i zapobiegają wielu negatywnym skutkom działania wolnych rodników, to również minimalizują lub całkowicie wykluczają stres oksydacyjny, jaki może doskwierać naszemu organizmowi. Otóż stres oksydacyjny jest stanem braku równowagi między wytwarzaniem wolnych rodników, a ich neutralizacją. Wówczas może dojść do nadmiernej aktywności wolnych rodników, co jest dla organizmu ogromnym zagrożeniem. Na szczęście antyoksydanty stabilizują wytwarzanie i neutralizację wolnych rodników, co zapobiega stresowi oksydacyjnemu oraz innym zaburzeniom związanym z funkcjonowaniem wolnych rodników.

W tym miejscu warto wspomnieć o specyfice działania antyoksydantów, która dotyczy podziału tzw. ochrony antyoksydacyjnej na 3 grupy.

1. Działanie prewencyjne nazywane również pierwszą linią obrony. Sprawia ono, że inicjacja łańcucha odpowiedzialnego za wydzielanie wolnych rodników zostaje powstrzymana. Mechanizm ten wypełniają głównie katalaza i peroksydaza glutationowa oraz dysmutaza ponadtlenkowa.
2. Działanie naprawcze, które polega na tym, że łańcuch wydzielający wolne rodniki zostaje przerwany na poziomie propagacji. Z kolei za ten mechanizm odpowiadają: witamina C, A, E, kwas moczowy, karnityna, bilirubina, glutation, flawonoidy.
3. Szereg działań, polegających na eliminowaniu produktów reakcji wolnych rodników. Odbywa się to poprzez eliminowanie uszkodzonych cząstek lub ich naprawę, jeśli ta jest jeszcze możliwa. Zdolność takiego działania wykazuje głównie polimeraza DNA.

Antyoksydanty w żywności

Wyżej opisane chemiczne przykłady antyoksydantów mogą wydawać się obce i nieznane. Poniżej znajduje się lista najpowszechniejszych przeciwutleniaczy. Zapoznaj się z nią i przekonaj się, że z większością z nich masz do czynienia każdego dnia w swojej kuchni.

* Beta-karoten, określany jako prowitamina A. Można ją znaleźć głównie w marchwi i dyni, pomarańczach i morelach oraz innych pomarańczowych, czerwonych i żółtych warzywach i owocach. Sprzyja ona prawidłowemu widzeniu, wspiera układ odpornościowy, sprawdza się podczas toku leczenia trądziku, a także spowalnia proces starzenia się skóry.
* Likopen, jako jeden z silniej działających antyutleniaczy, chroni organizm przed wieloma powszechnymi chorobami i schorzeniami. Jego główną zaletą i działaniem rozpoznawczym jest prawidłowe funkcjonowanie układu krwionośnego. Likopen znajduje się głównie w pomidorach, a także w dobrej jakości przetworach pomidorowych, np. w ketchupie, pastach czy przecierach z pomidorów.
* Luteina posiada cenną właściwość ochrony naszej skóry przed szkodliwym działaniem promieni UV, a dodatkowo pochłania negatywny ultrafiolet. Bardzo często ten antyutleniacz jest nazywany naturalnym filtrem przeciwsłonecznym. Działa dobrze również na wzrok. Przejawia się to w zapobieganiu zwyrodnieniu plamki żółtej i zaćmie. Dużą zawartość luteiny posiadają zielone warzywa (jarmuż, natka pietruszki, brokuły, szpinak), jeżyny, cukinia, maliny.
* Polifenole, jako grupa antyutleniaczy znajduje się głównie w winogronach, jagodach, borówkach, a także w kakao, czerwonej kapuście i czosnku. Polifenole mają właściwość zapobiegania chorobom nowotworowym, a także chorobom układu krwionośnego.
* Selen z kolei doskonale obniża poziom związków, które w naszym organizmie wywołują szereg różnych zmian i stanów zapalnych. Dodatkowo bierze udział w procesie produkcji hormonów tarczycy i testosteronu. Bogatym źródłem selenu są jajka, orzechy, nasiona, podroby, soczewica i nabiał.

Antyoksydanty w kosmetyce

Przeciwutleniacze są na tyle uniwersalnymi związkami, że występują zarówno w żywności, jak i w kosmetykach. W obydu pełnią zbliżone funkcje, jednak objawiają się one nieco inaczej. Otóż spożywając produkty, owoce i warzywa czy też mięso, które posiadają przeciwutleniacze, na nasz organizm działamy od środka. Stosując kosmetyki, działanie antyoksydantów będzie następować od zewnątrz. Mimo że aplikowane kosmetyki z antyutleniaczami mają zdolność wchłaniania się w głębsze struktury skóry (kremy, serum, balsamy), to żaden kosmetyk ze swoimi dobroczynnymi właściwościami nie przeniknie w głąb organizmu. Z kolei, spożywając żywność zawierającą przeciwutleniacze będziemy zarówno wspierać nasz organizm od środka, jak i skórę, znajdującą się na zewnątrz. Mimo tej minimalnej różnicy nie należy rezygnować z kosmetyków zawierających antyutleniacze. Dobre kremy do twarzy, serum czy też balsamy z wysokim wskaźnikiem antyoksydantów lub nawet jednego z nich, mogą skutecznie zadbać o skórę. Działanie kosmetyków wzbogaconych w antyoksydanty przejawia się:

* opóźnieniem procesu starzenia się skóry lub złagodzeniem jego przebiegu;
* w poprawie jędrności i elastyczności skóry;
* polepszeniu nawilżenia skóry twarzy czy też ciała (skóra zwiększa swoją wydajność wiązania wody, a mimowolne parowanie wody jest zatrzymane);
* poprzez wzmocnienie płaszcza hydrolipidowego (bariera wodno-tłuszczowa), a co za tym idzie nasza skóra jest odporna na podrażnienia, przesuszenie czy też pojawianie się niedoskonałości (w tym zmian trądzikowych);
* ogólnym poprawieniu kondycji skóry, jest ona bardziej ukrwiona, promienna i świeża.

Jaki jest najsilniejszy antyoksydant?

Za jednego z najsilniejszych antyoksydantów uważa się cytrynę i w ogóle wszystkie owoce cytrusowe czy też inne owoce kwaśne. Nie da się zaprzeczyć, że cytryna jest jednym z najsilniej działających antyutleniaczy. Warto jednak pamiętać o innych antyutleniaczach, które może nie są tak powszechnie znane, ale wykazują silnie antyoksydacyjne działanie. Są to kolejno:

* astaksantyna,
* goździki,
* sorgo,
* przyprawy takie jak: kurkuma, cynamon, curry, imbir, chili,
* czekolada,
* aronia,
* agawa,
* melisa,
* suszone owoce (rodzynki białe, daktyle).

Antyutleniacze, mimo przeczenia “anty”, jakie posiadają w swojej nazwie, są bardzo cennymi związkami. Ten przedimek “anty” odnosi się nie do określenia ich negatywności, ale do wskazania, że skutecznie zapobiegają rozwojowi innych szkodliwych związków, jakimi są wolne rodniki. To z kolei prowadzi do opóźnienia procesu starzenia i ogólnego wsparcia wydajnego funkcjonowania procesów zachodzących w organizmie oraz w strukturach skóry właściwej.

  • Facebook

Wybrane dla Ciebie

Zobacz wszystkie artykuły