Dziennik skóry wrażliwej
Img_Dziennik skóry wrażliwej

A więc czym jest mikrobiom?

Img_A więc czym jest mikrobiom?

Niewielu ludzi zdaje sobie sprawę, jak ważny dla utrzymania prawidłowej bariery ochronnej skóry jest mikrobiom znajdujący się na jej powierzchni. Każdego dnia nasza skóra jest narażona na działanie szkodliwych czynników zewnętrznych. Może przez to ulegać podrażnieniom i uszkodzeniom, to także zwiększone ryzyko powstawania przewlekłych chorób. Dlatego tak istotne jest, by wspierać naturalne funkcje ochronne skóry, które zabezpieczają ją przed promieniowaniem UV, wahaniami temperatur, wnikaniem szkodliwych drobnoustrojów i nie tylko.

Mikrobiomie, gdzie byłeś przez cały ten czas?


Zastanawiasz się, dlaczego w podręcznikach do biologii nigdy nie opisano dokładnie tego „lasu równikowego” mikroorganizmów żyjących na Twoim ciele? Dopiero niedawno ukończono ogromny, globalny projekt nazwany „Human Microbiome Project”, którego celem było ujawnienie pełnej złożoności drobnoustrojów towarzyszących nam w codziennym życiu. Projekt umożliwił zidentyfikowanie gatunków zasiedlających samą skórę.

Na mikrobiom skóry składają się:

  • Bakterie – mikroorganizmy w postaci jednokomórkowców lub zespołów komórek.
  • Archeony – drobne jednokomórkowce.
  • Wirusy.
  • Grzyby.

Na mikrobiom wpływa wiele zmiennych czynników, w tym m.in. wilgotność powietrza, naturalna wydzielina z gruczołów łojowo-potowych, temperatura, wiek, płeć, a nawet odzież, jaką nosimy. Nie bez znaczenia jest również nasze środowisko zawodowe oraz przyjmowane leki. Warto też pamiętać, że mikrobiom skóry jest niczym odcisk palca – jedyny i niepowtarzalny u każdego człowieka.

Warto wiedzieć, że:
  • Ludzkie ciało zawiera 10 razy więcej bakterii niż własnych komórek.
  • Ponad 50% naszego DNA jest pochodzenia bakteryjnego.
  • Na samej skórze wyizolowano ponad 500 różnych gatunków.1

Bogaty ekosystem na powierzchni skóry

Ludzkie ciało jest jak planeta: składa się z wielu krain i różnych środowisk. Każde z nich charakteryzuje się odmienną florą i fauną, które współistnieją w idealnej równowadze. Niezależnie od tego, jak wysoki poziom higieny może zachowywać dana osoba, każdy centymetr kwadratowy skóry jest domem dla miliarda mikroorganizmów. Niepojęta w swoim bogactwie i złożoności populacja bakterii, grzybów, wirusów i bezjądrowych organizmów jednokomórkowych nazywana jest mikrobiomem.

Twój mikrobiom: tak wyjątkowy jak odcisk palca


Mikrobiom to interaktywny ekosystem organizmów, na który składają się wszystkie drobnoustroje symbiotyczne, komensalne i chorobotwórcze. Odgrywa on decydującą rolę w procesach zachodzących w ciele człowieka. Mikrobiom zmienia się w zależności od wieku (jest charakterystyczny dla określonej grupy wiekowej, np. u noworodków), a także pełni bardzo wiele funkcji, w tym ochronną. Dlatego mówimy na przykład o mikrobiomie jelitowym, dotyczącym układu pokarmowego. Coraz częściej w centrum uwagi znajduje się także mikrobiom, który występuje na powierzchni skóry.

Trzeba pamiętać, że to właśnie skóra jest największym organem u człowieka. Zajmuje powierzchnię ok. 1,8 m². To od jej prawidłowego funkcjonowania zależy, jak nasze ciało poradzi sobie z licznymi zagrożeniami z zewnątrz – zatem to właśnie skóra stanowi istotny element w naszym układzie odpornościowym.

Nasz organizm jest narażony nie tylko na czynniki zewnętrzne, na które często nie mamy wpływu – jest też uzależniony od naszych codziennych nawyków i trybu życia. Jego pierwszą barierę ochronną stanowi właśnie skóra. Uszkodzić ją może nadmierne używanie środków dezynfekujących oraz kuracja antybiotykowa. Dlatego kluczowa jest właściwa pielęgnacja i utrzymanie jej w dobrej kondycji. By jednak odpowiednio o to zadbać, trzeba wiedzieć, co decyduje o funkcjach ochronnych skóry i za co są odpowiedzialne poszczególne elementy.

Skóra składa się z trzech warstw: naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej. Jednak w kwestii bariery ochronnej liczy się przede wszystkim naskórek, ponieważ to on jest pierwszym elementem, który chroni nas przed działaniem promieniowania UV, temperaturą, wiatrem, kontaktem z substancjami chemicznymi, uszkodzeniami mechanicznymi itd.

Równie istotny jest wrodzony układ odpornościowy. W chwili, kiedy naskórek ze swoim kwaśnym pH i florą bakteryjną nie poradzi sobie z czynnikami z zewnątrz, organizm próbują ochronić komórki wchodzące w skład skórnego układu immunologicznego. W efekcie możemy mieć do czynienia z silnym stanem zapalnym, który oznacza, że skóra została narażona na działanie szkodliwych substancji lub czynników.

Istnieje też trzeci element, który wchodzi w skład naturalnej bariery ochronnej skóry – i jest to oczywiście mikrobiom. Zmienia się on w zależności od wieku, jednak zawsze ma za zadanie chronić nasz organizm. Zrównoważony mikrobiom zapobiega nadmiernej kolonizacji skóry przez szkodliwe organizmy (szczególnie bakterie i grzyby), wzmacnia jej układ odpornościowy i dba o to, by naskórek zachowywał prawidłowe pH. Jego prawidłowe funkcjonowanie jest zatem kluczowe do zachowania bariery ochronnej skóry, co zmniejsza ryzyko chorób i uszkodzeń.


Mikrobiom a choroby skóry


Niezrównoważony mikrobiom może prowadzić do różnych chorób skóry, których objawy są niezwykle uciążliwe i trudne do wyeliminowania. Jedną z nich jest atopowe zapalenie skóry, gdzie uszkodzeniu ulega warstwa rogowa naskórka, chroniąca m.in. przed nadmierną utratą wody z organizmu. Zaburzone funkcjonowanie bariery ochronnej skóry to właśnie jeden z czynników, który wpływa na rozwój AZS.

Zmiany w obrębie mikrobiomu skóry są także stwierdzane u osób z trądzikiem. Dochodzi wówczas do kolonizacji chorobotwórczych bakterii. Ujścia mieszków łojowo-włosowych ulegają rogowaceniu, co sprzyja gromadzeniu bakterii. Prowadzi to do zwiększonej produkcji sebum oraz uporczywych stanów zapalnych. Wśród czynników sprzyjających rozwojowi łuszczycy również wymienia się właśnie zaburzenia bariery ochronnej. Mikroorganizmy, które wchodzą w skład mikrobiomu skóry – czyli bakterie, wirusy i grzyby – biorą czynny udział w powstawaniu tej choroby, jeśli równowaga zostanie zachwiana.

Pielęgnacja skóry wrażliwej


Nie możemy też zapominać o skórze wrażliwej. Taka skóra jest wyjątkowo reaktywna, często przesuszona, skłonna do zaczerwienień i podrażnień. Te wszystkie objawy mogą pogłębiać się pod wpływem czynników zewnętrznych, niektórych leków bądź stosowania niewłaściwie dobranych kosmetyków.

Patofizjologia skóry wrażliwej nie jest w pełni znana, jednak dotychczasowe badania wskazują przede wszystkim trzy przyczyny takiego stanu: zaburzenia nerwów czuciowych podskórnych, stan zapalny oraz nieprawidłowe działanie bariery ochronnej skóry.

By zatroszczyć się o skórę wrażliwą, należy odpowiednio ją pielęgnować i dbać, by była w dobrej kondycji. Bariera ochronna naskórka, by poprawnie funkcjonować, potrzebuje odpowiedniego nawilżenia (np. w postaci gliceryny, kwasu hialuronowego czy emolientów). Powinniśmy zapobiegać przeznaskórkowejutracie wody – pomóc w tym mogą kosmetyki bogate w odpowiednie składniki. Na odbudowę naturalnej bariery ochronnej wpływają m.in. kompleksy lipidowe (ceramidy, cholesterol, trójglicerydy), kwasy tłuszczowe, białka strukturalne czy substancje wchodzące w skład naturalnego czynnika nawilżającego (NMF) jak mocznik czy mleczany.

Jak dbać o mikrobiom skóry?


W obliczu ostatnich badań dotyczących mikrobiomu konieczna jest zmiana całej koncepcji funkcji barierowej. Dlaczego?

  • Kiedy dojdzie do zaburzenia czynności bariery, dochodzi do zmniejszenia bioróżnorodności na powierzchni skóry.
  • Po przywróceniu różnorodności bakterii na skórze, zostaje ona kolejny raz ukojona.

Aby złagodzić objawy wrażliwości i przywrócić skórze komfort, nowoczesny preparat nawilżająco-regenerujący musi działać w dwojaki sposób na barierę skóry – wspierająco na jej cenne lipidy i równocześnie na delikatny mikrobiom. Istotne jest, by zadbać o przywrócenie i zachowanie równowagi naszego mikrobiomu skóry. To pomoże naszej skórze w odpowiednim radzeniu sobie ze szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi, na które jest narażona.

Jednak by zadbać o mikrobiom, trzeba przede wszystkim zwrócić uwagę na to, z jakimi substancjami ma styczność nasza skóra. Niezwykle istotna jest odpowiednio dobrana, codzienna pielęgnacja. Powinniśmy przykładać dużą wagę do tego, jakich kosmetyków używamy. Warto stosować produkty o łagodnym działaniu, szczególnie te do oczyszczania skóry, które nie naruszą i zmywają jej naturalnej bariery ochronnej.


Składniki wspierające mikrobiom


Szukając kosmetyków do codziennej pielęgnacji i regeneracji ciała, które będą dbały o mikrobiom naszej skóry, powinniśmy zwracać uwagę przede wszystkim na skład. Bardzo skuteczne w przywracaniu i utrzymaniu równowagi mikrobiomu są prebiotyki, takie jak skrobia, oraz oligo- i polisacharydy, czyli składniki naturalnie występujące w pożywieniu. Stanowią one pokarm dla „dobrych” drobnoustrojów. W ten sposób zapewniają prawidłowy rozrost mikroflory, wspomagają jej równowagę i utrzymują właściwe pH. Dlatego warto sięgać po kosmetyki o działaniu prebiotycznym – wspierają mikrobiom skóry i pomagają przywracać funkcje bariery ochronnej naskórka.

Zdrowa skóra to idealne miejsce dla rozwoju przyjaznych bakterii. Ale czasem potrzebuje pomocnej dłoni, aby mogła stać się jak najbardziej gościnnym środowiskiem dla mikrobiomu.

Trzy najważniejsze czynniki stymulujące wzrost dobrych bakterii:
  • Odpowiednie nawilżenie. Im bardziej sucha skóra, tym mniej mikroorganizmów, które mogą ją zamieszkiwać.
  • Składniki odżywcze: różne minerały i pierwiastki śladowe mogą stymulować wzrost przyjaznych bakterii.
  • Źródła węgla i azotu, takie jak ceramidy2

Marka La Roche-Posay udowodniła w swoich badaniach nad mikrobiomem skóry, że gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus spp.) ma zdolność do wytwarzania biofilmu – struktury ochronnej, która pozwala mu się namnażać i rosnąć. W skrajnych przypadkach może doprowadzić do skrajnego zaburzenia równowagi mikrobiomu, gdzie 30% wszystkich bakterii na skórze to bakterie gronkowca złocistego. Ma to bezpośredni związek z występowaniem atopowego zapalenia skóry. W takim przypadku niezwykle ważne jest, aby stosować kosmetyki skierowane na składniki wspierające prawidłowy rozwój mikrobiomu skóry jak Microrésyl (Ophiopogon Japonicus Root Extract), który ma zdolność powstrzymywania tworzenia się biofilmu przez szkodliwe bakterie, kolonizujące się na skórze.

Dodatkowo w składzie warto zwrócić uwagę czy występuje Aqua Posae Filiformis – opatentowany składnik aktywny występujący wyłącznie w kosmetykach La Roche-Posay. Powstaje w procesie hodowli bakterii Vitreoscilla filiformis w wodzie termalnej La Roche-Posay. Pomaga przywracać mikrobiomowi skóry równowagę, dodatkowo łagodzi stany zapalne i zmniejsza ryzyko nawrotów atopii.

W pielęgnacji nie może też zabraknąć takich składników jak:
  • Masło karité, które odbudowuje naturalną warstwę ochronną skóry.
  • Pantenol, czyli pochodna witaminy B5, która ma właściwości nawilżające i wspomaga wiązanie wody w skórze, do tego usprawnia regenerację i łagodzi podrażnienia.
  • Niacynamid (witamina B3), który łagodzi podrażnienia, zmniejsza zaczerwienienia i minimalizuje uczucie swędzenia.
  • Gliceryna o działaniu nawilżającym.
  • Prebiotyczna woda termalna La Roche-Posay, która koi i łagodzi podrażnienia.

Kosmetyki w trosce o mikrobiom skóry


Marka La Roche-Posay tworzy kosmetyki z myślą o pozytywnym działaniu na mikrobiom skóry. Dzięki temu powstała gama produktów Lipikar AP+, dedykowana pielęgnacji skóry suchej, z tendencją do atopii. W jej skład wchodzi m.in. balsam Lipikar Baume AP+M, łagodny krem myjący Lipikar Syndet AP+ oraz Lipikar Olejek myjący AP+.

Oczyszczanie twarzy i ciała

Trzeba pamiętać, by do oczyszczania używać kosmetyków łagodnych, które będą miały kojące i nawilżające działanie. Produkty bogate w niacynamid, wodę termalną La Roche-Posay i Aqua Posay Filiformis będą uspokajać podrażnienia oraz łagodzić stany zapalne, z kolei gliceryna i masło karité zadbają o odpowiednie nawilżenie, a także odbudowę funkcji ochronnej naskórka. Dlatego przy codziennej kąpieli bądź prysznicu warto korzystać z kremu myjącego Lipikar Syndet AP+, wzbogaconego o wspomniane składniki. Jest dedykowany skórze wrażliwej, suchej i zaczerwienionej. Jest dedykowany osobom ze skórą skłonną do AZS i można go stosować od pierwszych dni życia. Łagodnie oczyszcza, zmniejsza swędzenie i zaczerwienie, wpływa na przywrócenie równowagi mikrobiomu skóry i zapobiega nawracającej suchości.

Do oczyszczania twarzy i ciała sprawdzi się także Lipikar olejek myjący AP+ uzupełniający poziom lipidów. Ma łagodne działanie, dzięki czemu nie szczypie w oczy i nadaje się również do pielęgnacji miejsc intymnych. Mogą z niego korzystać osoby ze skórą wrażliwą i ze skłonnością do atopii – regularne stosowanie zmniejsza suchość skóry o 46%3 i trwale odżywia.

Pielęgnacja twarzy


Skórę twarzy powinniśmy nie tylko oczyszczać, ale także chronić i pielęgnować. Ten etap w codziennej rutynie kosmetycznej jest kluczowy dla wszystkich, a już zwłaszcza dla osób z cerą wrażliwą lub trądzikową.

W przypadku cery trądzikowej ważne jest zmniejszenie ilości wydzielanego sebum i odpowiednie nawilżenie skóry. Tutaj naprzeciw potrzebom skóry skłonnej do trądziku przychodzą składniki łagodzące stany zapalne, takie jak niacynamid oraz Aqua Posay Filiformis. Wszystko po to, by nie tylko redukować  zaczerwienienia i przeciwdziałać niedoskonałościom, ale także by zapobiegać nawrotom trądziku.

W tym celu sprawdzi się doskonale krem Effeclar Duo+, który poza wymienionymi składnikami zawiera też m.in. Mannozę (cukier, składnik aktywny wspomagający odbudowę naskórka), Ceramid Procerad™ (opatentowany składnik aktywny zapobiegający powstawaniu przebarwień po niedoskonałościach) oraz Cynk PCA, zmniejszający wydzielanie sebum. Krem nawilża i matuje, a po 12 godzinach4 można już dostrzec zmniejszenie zaczerwienień i wygładzenie powierzchni skóry. Po 8 dniach5 regularnego stosowania niedoskonałości są zaś widocznie zredukowane.

Doskonałym produktem do pielęgnacji twarzy będzie także prebiotyczny krem nawilżający do twarzy Toleriane Sensitive, również od La Roche-Posay. Nawilża nawet do 48 godzin4, a przy tym łagodzi podrażnienia. Jednocześnie regeneruje skórę i wzmacnia jej funkcje ochronne. To wszystko dzięki formule bogatej w glicerynę, ceramidy i witaminę  B3. Ponieważ krem został szczegółowo przebadany, jest przeznaczony również dla cery wrażliwej, Zniknie też uczucie swędzenia i ściągnięcia.


Pielęgnacja ciała


Oczywiście nie tylko skóra twarzy potrzebuje odpowiedniego nawilżenia i ochrony – w ten sam sposób powinniśmy zadbać również o resztę ciała. Do codziennej pielęgnacji sprawdzi się Lipikar Balsam AP+M. Formuła łączy w sobie Microrésyl i masło karité, a także Aqua Posae Filiformis (chroni barierę skórną i stabilizuje równowagę mikrobiomu), łagodzący podrażnienia niacynamid i kojącą wodę termalną La Roche-Posay. Balsam może być stosowany zarówno przez dorosłych, jak i dzieci – wystarczy użyć go po porannym prysznicu lub wieczornej kąpieli. Balsam natychmiastowo koi, działa przeciw swędzeniu i nawracającej suchości.


1 NIH HMP Working Group et al., Genome Res. 2009;19:2317-2323
2 The Role of Cutaneous Microbiota Harmony in Maintaining a Functional Skin Barrier, Hilary E. Baldwin, Neal D. Bhatia, Adam Friedman, Richard Martin, Sophie Seité
3 Badanie kosmeto-kliniczne, w grupie 43 kobiety z suchą i bardzo suchą skórą, przez 7 dni, codzienne stosowanie pod prysznicem
4 Test instrumentalny
5 Badanie kosmeto-kliniczne w grupie 38 osób.