Czym są i jak powstają plamy po opalaniu?

Choć kontakt ze słońcem ma niewymierne korzyści dla naszego samopoczucia i zdrowia, nie należy zapominać o jego negatywnych skutkach. Jednym z nich są przebarwienia na twarzy i ciele, czyli jeden z elementów fotostarzenia skóry.

Plamy po opalaniu powstają w wyniku nadmiernej aktywności i  ilości melaniny. To naturalny barwnik, odpowiadający za odcień Twojej skóry, włosów, a także tęczówki oka. Melanina jest produkowana w komórkach skóry, melanocytach i odpowiada za barwę skóry oraz  powstawanie opalenizny. Choć wiele osób cieszy się z opalonej skóry latem, opalenizna to w rzeczywistości reakcja obronna skóry na zbyt dużą dawkę promieniowania UV. Jej zadaniem jest ochrona komórek skóry, a dokładniej jąder komórkowych zawierających materiał DNA przed promieniami UV.

Proces produkcji melaniny w rzeczywistości jest bardzo złożony i zależny od innych czynników. Jeśli na którymś etapie dojdzie do jego zaburzenia, melanocyty zaczynają produkować nadprogramowe ilości barwnika, który zaczyna nierównomiernie rozkładać się w naskórku. Efekt końcowy to m.in. przebarwienia na twarzy od słońca.

Jakie są przyczyny przebarwień posłonecznych?

Za powstawanie plam po opalaniu odpowiada zarówno promieniowanie UVA, jak i UVB. Promieniowanie UVB wywołuje natychmiastowe reakcje skóry, jak wspomniana opalenizna, ale również zaczerwienienia czy oparzenia słoneczne. Z kolei promieniowanie UVA, które dociera znacznie głębiej, bo aż do skóry właściwej, może uszkadzać DNA komórek, a także przyczynia się do szybszego fotostarzenia skóry.

Oprócz tego powstawaniu przebarwień posłonecznych mogą sprzyjać:

• złe nawyki pielęgnacyjne – spędzanie zbyt wiele czasu na słońcu, unikanie kremu z filtrem lub jego niedokładna aplikacja;
• zmiany hormonalne w organizmie – hormony płciowe jak estrogen i progesteron wpływają na aktywność melanocytów i w sytuacjach takich jak ciąża, poród, menopauza, antykoncepcja hormonalna mogą zaburzać ich działanie i zwiększać ryzyko przebarwień. Częstym problemem okazują się plamy nad górną wargą będące oznaką melasmy;
• stres oksydacyjny – podczas opalania promieniowanie UV wytwarza w skórze wolne rodniki, które uszkadzają skórę i mogą zaburzać prawidłową pracę melanocytów;
• uwarunkowania genetyczne – u niektórych osób stwierdza się większą podatność na powstawanie przebarwień po ekspozycji na słońce;
• starzenie się skóry – wraz z wiekiem skóra traci swoje zdolności do regeneracji i równomiernego rozprowadzania melaniny;
• niektóre substancje aktywne o działaniu fotouczulającym zawarte w lekach, ziołach kosmetykach czy perfumach;
• uszkodzenia skóry – pozostałości po stanach zapalnych w przypadku łuszczycy, trądziku, czy AZS, zadrapania oraz inne mikrouszkodzenia mogą pozostawiać plamy na skórze.

Czy usuwanie plam posłonecznych jest możliwe?

Przebarwienia na skórze powstałe w wyniku działania promieni słonecznych są możliwe do usunięcia, jednak efekt takiego działania nigdy nie będzie widoczny od razu. To przeszkoda, jaką napotyka wiele osób oczekujących natychmiastowych rezultatów. Nieestetyczne przebarwienia nigdy nie znikną w przeciągu kilku dni.

To, w jakim tempie uda pozbyć się plam po opalaniu zależy od ogólnej kondycji Twojej skóry, głębokości przebarwień oraz tego, jak długo znajdują się na Twojej skórze. Świeże przebarwienia zwykle są łatwiejsze do usunięcia, jeśli jednak znajdują się na niej kilka lat i są regularnie utrwalane działaniem promieniowania UV, będzie to wymagać od Ciebie wiele cierpliwości i systematyczności. 

W przypadku starych i utrwalonych plam po opalaniu jak przebarwienia na szyi warto wspomagać się profesjonalnymi zabiegami (peelingi chemiczne, laseroterapia), jednak te nigdy całkowicie nie rozwiążą problemu, jeśli nie będziesz prawidłowo dbać o skórę. Przebarwienia lubią nawracać, dlatego podstawą ich profilaktyki jest dopasowana pielęgnacja.

Jak zapobiegać przebarwieniom posłonecznym?

Jak nie dopuścić do powstawania nowych plam na skórze oraz tego, by stare przebarwienia posłoneczne nie nawracały?

• Podstawą profilaktyki plam po opalaniu jest unikanie nadmiernej ekspozycji na działanie promieni słonecznych. Zrezygnuj z opalania, a swoją aktywność na zewnątrz zaplanuj tak, aby jak najmniej przebywać w słońcu między godziną 10 a 16 czyli wtedy, kiedy promienie UV są najsilniejsze.
• W uniknięciu plam po opalaniu pomoże również całkowita rezygnacja z solarium. Pamiętaj, że to nie jest bezpieczna alternatywa lub sposób na „zdrową opaleniznę”. Lampy UV w solariach również emitują promieniowanie, które jest szkodliwe dla skóry!
• Stosuj kremy z filtrem SPF 50+, a w przypadku skóry twarzy i dłoni pamiętaj o ich codziennej aplikacji.
• Zwróć uwagę na prawidłową aplikację i reaplikację kremu z filtrem – aby prawidłowo działać, kosmetyk z SPF musi być równomiernie rozprowadzony i aplikowany co 2-3 godziny. Optymalna ilość dla zapewnienia skutecznej ochrony to około 2mg/cm2 ciała. W przypadku skóry twarzy równa się to około ¼ łyżeczki do herbaty.
• Jeśli spędzasz więcej czasu na zewnątrz w słoneczne dni, pamiętaj o dodatkowym zabezpieczaniu skóry za pomocą nakryć głowy, okularów przeciwsłonecznych (pomagają niwelować przebarwienia pod oczami) oraz ubrań z filtrami UPF.
• Jeśli jesteś po zabiegach medycyny estetycznej, zadbaj o dodatkową ochronę skóry i ogranicz kontakt ze słońcem.

Co będzie skuteczne na plamy po opalaniu?

Pamiętaj, że niezależnie od tego, jak bardzo chcesz pozbyć się plam posłonecznych, kluczem do sukcesu jest minimalizm. Stosowanie rozbudowanej pielęgnacji z dużą ilością silnych składników aktywnych wcale nie sprawi, że przebarwienia znikną szybciej. Wręcz przeciwnie nadmiar substancji aktywnych może przestymulować skórę i spowolnić jej regenerację.

Zamiast zastanawiać się, jak łączyć ze sobą poszczególne kosmetyki, postaw na gotowe formuły, których składniki odpowiednio uzupełniają swoje działanie. Szczególnie pomocne będą substancje o działaniu rozjaśniającym, hamującym działanie tyrozynazy (enzymu nasilającego produkcję melaniny) oraz stymulującym odnowę komórkową skóry, jak:

• Melasyl;
• witamina C i jej pochodne;
• retinol lub retinal;
• kwas azelainowy;
• kwas traneksamowy;
• kwasy AHA (np. mlekowy, glikolowy);
• kwas kojowy;
• arbutyna;
• niacynamid.

Jak pielęgnować skórę z przebarwieniami?

Choć może się wydawać, że intensywne złuszczanie to sposób na usunięcie ze skóry przebarwień posłonecznych, często daje odwrotny skutek. Zamiast agresywnej pielęgnacji, która nadmiernie ingeruje w barierę hydrolipidową, postaw na:

• skuteczne, ale łagodne oczyszczanie, które wspiera funkcje barierowe skóry i nie wysusza naskórka;
• codzienne nawilżanie twarzy – to kluczowy parametr skóry, który odpowiada za jej kondycję;
• krem na przebarwienia z wysokim filtrem SPF;
• antyoksydację skóry – antyoksydacyjne serum do twarzy w połączeniu z fotoprotekcją świetnie redukuje stres oksydacyjny i zwalcza wolne rodniki;
• regularne złuszczanie skóry – kwasy to świetne wsparcie w walce z przebarwieniami, jednak ich rodzaj i stężenie powinny uwzględniać kondycję i potrzeby Twojej skóry.

Plamy po opalaniu – najczęściej zadawane pytania

Szukasz więcej informacji na temat przebarwień posłonecznych? Sprawdź odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.

Czy przebarwienia posłoneczne są niebezpieczne dla zdrowia?

Przebarwienia posłoneczne same w sobie zwykle nie stanowią zagrożenia dla zdrowia, jednak ich obecność może zwiększać ryzyko nowotworów skóry, dlatego zawsze należy uważnie je obserwować.

Czy przebarwienia wracają po wakacjach?

Tak, rozjaśnione przebarwienia mogą nasilać się po wakacjach. Najczęściej wynika to nadmiernej ekspozycji na promieniowanie UV i braku ochrony SPF.

Czym różnią się przebarwienia posłoneczne od melazmy?

Przebarwienia posłoneczne powstają w wyniku działania promieniowania UV. Zwykle są to niewielkie, wyraźne odgraniczone jasnobrązowe plamki. Melasma to rodzaj hiperpigmentacji powstałej w wyniku działania promieniowania UV oraz zmian hormonalnych. Melasma to najczęściej większe plamy o nieregularnym kształcie o jasno- lub ciemnobrązowej barwie.

Jaki jest najlepszy zabieg na przebarwienia od słońca?

Skutecznymi zabiegami na przebarwienia od słońca są peelingi chemiczne oraz laseroterapia. Jednak aby przyniosły długofalowe skutki, powinny być regularnie powtarzane i wspierane właściwą pielęgnacją.

Czy plamy od słońca znikną same?

Brązowe plamy od słońca nie są w stanie zniknąć ze skóry, wręcz przeciwnie, często ulegają pogłębieniu i utrwaleniu. Aby temu zapobiec, należy stosować krem z filtrem oraz kosmetyki o działaniu rozjaśniającym przebarwienia.

Tekst został zweryfikowany przez mgr inż. Aleksandrę Wójcicką.

Za deklaracje marketingowe odpowiada La Roche-Posay.

Mgr inż. Aleksandra Wójcicka, Specjalista ds. Legislacji i Oceny Bezpieczeństwa