Filtr chemiczny czy mineralny? Różnice i działanie – poradnik

Jakie są rodzaje filtrów przeciwsłonecznych?

Podstawę formuły każdego kosmetyku do fotoprotekcji stanowią filtry przeciwsłoneczne. To właśnie one pomagają zapobiegać problemom takim jak oparzenia słoneczne czy fotostarzenie w postaci przebarwień, nadmiernej suchości, widocznych zmarszczek czy stopniowej utraty jędrności. Stanowią także istotny element profilaktyki nowotworów skóry. 

Niestety, mimo swojego wkładu w poprawę kondycji skóry. Bezpieczeństwo stosowania filtrów UV jest często kwestionowane, a filtry przeciwsłoneczne bywają demonizowane i określane jako niebezpieczne dla zdrowia. Najczęstszą obawą jest zdolność do przenikania w głębsze warstwy skóry i negatywny wpływ na funkcjonowanie organizmu, w tym gospodarkę hormonalną.

W rzeczywistości obawy te nie znajdują potwierdzenia w rzetelnych danych klinicznych. Współczesna nauka pozwala jednak odnieść się do tych obaw z dużym spokojem. Aby filtr przeciwsłoneczny spełniał swoją funkcję, musi pozostać na powierzchni naskórka, tworząc szczelną barierę ochronną. Zdolność nowoczesnych cząsteczek filtrów do przenikania w głębsze warstwy skóry jest ograniczona. Ich zdolność do przenikania przez naskórek w zależności od rodzaju jest zerowa lub minimalna. Co więcej, warto zwrócić szczególną uwagę jest to, że każdy kosmetyk do ochrony przed słońcem przed dopuszczeniem do sprzedaży poddawany jest szczegółowej ocenie bezpieczeństwa, w której przeprowadzana jest analiza toksykologiczna substancji, a także skuteczności w ochronie przed promieniowaniem UV. 

W kosmetykach fotoprotekcyjnych znajdziesz 3 rodzaje filtrów: mineralne, chemiczne oraz mieszane, a mechanizm ich działania polega na pochłanianiu, rozpraszaniu lub odbijaniu promieni słonecznych.

Czym są i jak działają filtry mineralne?

Pierwszy rodzaj to filtry mineralne, określane jako fizyczne lub nieorganiczne. Ich podstawowymi przykładami są dwutlenek tytanu oraz tlenek cynku w kosmetykach. W jaki sposób zabezpieczają przed promieniowaniem UV?

Przez wiele lat uważano, że działanie filtrów SPF mineralnych dla dzieci i dorosłych polega w 95%  na odbijaniu i rozpraszaniu promieniowania UV, co pozwalało niektórym sądzić, że są lepsze i bezpieczniejsze od filtrów chemicznych, zaś w 5% na pochłanianiu. Wiadomo jednak, że filtry fizyczne również mogą działać poprzez pochłanianie promieniowania UV. 

Do zalet filtrów mineralnych można zaliczyć:

• zapewniają szerokie spektrum ochrony;
• wyróżniają się wysoką fotostabilnością, 
• działają zaraz po nałożeniu na skórę tworząc ochronną warstwę;
• umożliwiają osiągnięcie wysokiej wartości SPF w formule kosmetyku;
• są bardzo dobrze tolerowane przez skóry wrażliwe i reaktywne, będą świetnym wyborem jako filtr mineralny SPF 50 dla dzieci lub kobiet rozważających opalanie w ciąży.

Wyzwanie w przypadku filtrów mineralnych może stanowić efekt bielenia na skórze, który dla wielu osób wygląda nieestetycznie. Ma jednak swoje zalety: po aplikacji na skórę widać, w którym miejscu kosmetyk zaczyna znikać i konieczna staje się reaplikacja. Filtry mineralne mogą być trudniejsze w aplikacji i powodować uczucie ciągnięcia po skórze, stąd nie zawsze sprawdzą się pod makijaż. Mimo to, dzięki ciągłym udoskonaleniom możliwe jest osiągnięcie wykończenia, które minimalizuje nieprzyjemne odczucia w trakcie aplikacji.

Czym są filtry chemiczne i jak działają?

Drugi rodzaj to filtry chemiczne, nazywane również organicznymi. Ich działanie polega na pochłanianiu promieniowania UV i zamianie go w energię cieplną podczas zmiany struktury chemicznej cząsteczki. 

Najważniejsze zalety filtrów chemicznych to:

• wysoka efektywność przed promieniowaniem UVA i UVB;
• są wygodniejsze w aplikacji i rozprowadzaniu po skórze niż filtry fizyczne;
• brak efektu bielenia w trakcie aplikacji;
• lekka konsystencja, niewyczuwalne na skórze, brak uczucia tłustości;
• znacznie lepsze odczucia sensoryczne na skórze w trakcie i po aplikacji.

Co warto wiedzieć o filtrach mieszanych?

Jak możesz zauważyć, zarówno filtry SPF mineralne, jak i chemiczne mają swoje zalety oraz drobne wady mogące wpływać na komfort użytkowania czy skuteczność ochrony przed promieniowaniem. Stąd, aby zapewnić jak najwygodniejszą aplikację oraz wysoką ochronę, w formułach kosmetyków często wykorzystuje się tzw. układy mieszane. To połączenie właściwości filtrów mineralnych i chemicznych, które zapewnia wysoki poziom ochrony SPF przy dużej stabilności formuły i przyjemności ze stosowania. 

Filtr chemiczny czy mineralny – który z nich wybrać?

Świadomość dotycząca konieczności stosowania kremów z filtrem przeciwsłonecznym w codziennej pielęgnacji jest coraz wyższa. Mimo to, wiele osób nie stosuje ich regularnie. Powodem często okazuje się formuła i rodzaj filtrów, który nie odpowiada potrzebom skóry, powodując dyskomfort czy utrudniając aplikację makijażu. Jaki krem do opalania wybrać, filtr SPF mineralny czy chemiczny?

• Filtr SPF chemiczny to dobry wybór jeśli szukasz lekkiego, niewyczuwalnego kremu z filtrem pod makijaż, bez efektu bielenia. Będzie odpowiedni także dla osób ze skórą tłustą;
• Filtr SPF mineralny sprawdzi się w przypadku skór wrażliwych, atopowych, alergicznych, będących w trakcie kuracji dermatologicznych lub po zabiegach medycyny estetycznej. To optymalny wybór w sytuacji, gdy zmagasz się z podrażnieniem i uszkodzoną barierą hydrolipidową. Łagodność w działaniu i właściwości kojące sprawiają, że SPF mineralny dla dzieci i niemowląt jest również dobrą opcją.

Najczęstsze mity na temat filtrów chemicznych i mineralnych

Mimo skuteczności, bezpiecznych formuł i wysokiej ochrony przed promieniowaniem UV, możesz napotkać wiele nieprawdziwych informacji dotyczących filtrów chemicznych i mineralnych. Oto najczęściej powielane:

• Filtry mineralne są bezpieczne dla skóry, bo odbijają promieniowanie, a filtry chemiczne szkodliwe, bo je pochłaniają i przenikają do organizmu – żaden filtr nie jest w stanie wniknąć głęboko w skórę (pozostaje na powierzchni, zapewnia ochronę przed UV). Zarówno filtry chemiczne i fizyczne są  bezpieczne, mimo różnic w działaniu;
• Filtry chemiczne są szkodliwe i toksyczne – zgodnie z obecną wiedzą nie istnieją badania, które potwierdzałyby szkodliwy wpływ filtrów przeciwsłonecznych na organizm. Każdy produkt przed wejściem na rynek przechodzi dokładną ocenę bezpieczeństwa;
• Filtry blokują syntezę witaminy D – nawet w przypadku książkowej aplikacji i zalecanej ilości filtrów na skórę filtry nie blokują syntezy witaminy D. Do produkcji jej odpowiedniej ilości w organizmie wystarczą krótkie, kilkuminutowe ekspozycje. Co więcej, żaden filtr nie blokuje promieniowania UV w 100%;
• Stosowanie kremów z filtrem uniemożliwia opalanie – opalenizna to reakcja obronna skóry na nadmierną dawkę promieniowania UV. Jej uzyskanie jest możliwe również po zastosowaniu kremu z filtrem przeciwsłonecznym.

Filtry mineralne, a chemiczne – prawidłowa aplikacja

Sekretem skutecznej ochrony przed promieniowaniem UV jest nie tylko wysoka wartośćSPF i szerokie spektrum działania, ale również prawidłowa aplikacja produktu. Badania dowodzą, że ilość i sposób nałożenia produktu mają krytyczne znaczenie dla zachowania deklarowanej ochrony. 

Oto checklista zawierająca najważniejsze wskazówki na temat prawidłowej aplikacji kremów z filtrem mineralnym i chemicznym:

• odpowiednia porcja produktu – zalecana ilość to około 2mg/cm2 skóry;
• równomierne rozprowadzenie kosmetyku na skórze – zawsze upewnij się, że wszystkie odkryte partie skóry są pokryte jednolitą warstwą SPF;
• regularna reaplikacja kosmetyku – jednorazowa aplikacja jest skuteczna przez określony zakres czasu,nie zapewni ochrony przez cały dzień. Aplikację kremu z filtrem powtarzaj co 2-3 godziny lub częściej, szczególnie, jeśli w międzyczasie przebywasz w wodzie lub korzystasz z ręcznika (dotyczy to także kosmetyków wodoodpornych);
• aplikacja kremu z filtrem na około 20 minut przed ekspozycją na promieniowanie – zyskasz pewność, że kosmetyk dobrze się wchłonął i utworzył barierę ochronną.

Filtr SPF chemiczny a mineralny – polecane kosmetyki

Filtr SPF mineralny, a chemiczny – który w nich wybrać? Na rynku znajdziesz różne rodzaje kremów do opalania i codziennego stosowania. Jeśli szukasz kosmetyku zapewniającego skórze komfort i jak najwyższą ochronę, poznaj produkty La Roche-Posay z gamy Anthelios UVMUNE 400. Ich formuły zawierają filtr UV o najszerszym¹ spektrum działania, chroniący przed najbardziej przenikającymi promieniami UV. Mexoryl 400 oferuje długotrwałą ochronę przed promieniowaniem UVA w tym ultradługimi UVA oraz UVB.

Anthelios UVMUNE 400 Niewidoczny Fluid SPF 50+ działa kojąco i odżywczo na skórę. Jego lekka i niewidoczna formuła jest idealna do codziennego stosowania. Nie pozostawia białych śladów na skórze² i jest odpowiedni dla skóry wrażliwej oraz skłonnej do alergii słonecznej. Może być stosowany od 12. roku życia. 

Anthelios UVMUNE 400 Fluid przeciw przebarwieniom SPF 50+ to świetne wsparcie dla osób, których skóra zmaga się ze skutkami fotostarzenia w postaci nierównomiernego kolorytu skóry. Jego formuła została dodatkowo wzbogacona w Melasyl. To wielokrotnie opatentowany składnik, który chroni przed powstawaniem i nawrotami przebarwień. Ma konsystencję niewidocznego, lekkiego fluidu, który nie klei się i nie jest tłusty.

Jeśli klasyczna forma fluidu jako ochrona SPF Ci nie odpowiada, dobrym wyborem okaże się Anthelios Niewidoczną Mgiełkę SPF 50+. Jej lekka formuła zapobiega błyszczeniu się skóry. Zapewnia szerokie spektrum ochrony przed promieniami UVA i UVB. Pomaga zapobiegać stresowi oksydacyjnemu wywołanemu przez promieniowanie podczerwone i zanieczyszczenia powietrza. Jest wodooprona, szybko się wchłania i zapewnia matowe wykończenie. To świetne rozwiązanie w przypadku skóry tłustej i skłonnej do trądziku. 

Filtry w kosmetykach – najczęściej zadawane pytania

Nie masz pewności, który filtr wybrać, mineralny czy chemiczny? Poznaj odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.

Czy filtry chemiczne przenikają do organizmu?

Zgodnie z aktualną wiedzą nie stwierdza się szkodliwego wpływu filtrów chemicznych na układ hormonalny człowieka. Mimo wykrywalnej śladowej absorpcji przezskórnej, nie stwierdzono żadnego klinicznie istotnego wpływu filtrów na układ hormonalny człowieka. Dla zachowania najwyższego marginesu bezpieczeństwa, w nowoczesnych recepturach stosuje się cząsteczki nowej generacji, których duża masa cząsteczkowa fizycznie uniemożliwia przenikanie przez barierę naskórkową.

Czy filtr mineralny działa od razu po aplikacji, a chemiczny potrzebuje więcej czasu?

Z punktu widzenia fizykochemicznego, zarówno filtry mineralne, jak i chemiczne wykazują właściwości ochronne natychmiast po aplikacji. Mimo to zaleca się aplikację każdego rodzaju produktu ochrony SPF na około 15–20 minut przed ekspozycją na słońce. Czas ten jest niezbędny do odparowania rozpuszczalników i ustabilizowania się na skórze jednolitego, odpornego na ścieranie filmu ochronnego.

Czy istnieją naturalne alternatywy dla filtrów? 

Nie. Nawet jeśli dany składnik (np. swego czasu popularny olej z pestek malin) zawiera naturalne filtry, ustalenie ich rzeczywistego poziomu jest trudne do zweryfikowania. Dodatkowo substancje takie jak aloes czy naturalne oleje są bardzo niestabilne i szybko tracą swoje właściwości fotoprotekcyjne w kontakcie słońcem. Będą natomiast stanowić doskonałe wsparcie w pielęgnacji skóry po opalaniu.

Czy filtry mineralne zawsze bielą? 

Bielenie skóry to często naturalna cecha filtrów mineralnych. Jednak obecnie stopień bielenia na skórze da się skutecznie zminimalizować dzięki zastosowaniu filtrów w formie nano (nanomateriałów).

Czy filtry mineralne są lepsze od chemicznych?

Filtry chemiczne są tak samo skuteczne i bezpieczne w stosowaniu co filtry mineralne. Różnice wynikają z ich sposobu działania oraz walorów estetycznych w trakcie aplikacji na skórę.

Tekst został zweryfikowany przez mgr Kingę Bożek.

Za deklaracje marketingowe odpowiada La Roche-Posay.

Mgr Kinga Bożek, Specjalista ds. Legislacji i Oceny Bezpieczeństwa