Co to jest wyprysk potnicowy i jak sobie z nim radzić? Poradnik

Czym jest wyprysk potnicowy?

Wyprysk potnicowy zwany także potnicą, dyshydrozą lub egzemą potnicową to stosunkowo częsta, niezakaźna choroba skóry. Dotyczy wyłącznie obszaru dłoni i stóp. Objawy najczęściej diagnozuje się w przypadku osób młodych lub w średnim wieku, z kolei przypadki wyprysku potnicowego u dzieci są niezwykle rzadkie. 

Wyprysk potnicowy na stopach i dłoniach może mieć zarówno łagodny, jak i ostry przebieg, charakteryzować się nawrotowym lub przewlekłym charakterem. To znacznie obniża jakość życia, powoduje dyskomfort, a nierzadko utrudnia codzienne funkcjonowanie. Wiedza na jego temat pozwala skutecznie zapobiegać nawrotom, jak i odróżnić go od innych problemów, jak alergia na słońce.

Wyprysk potnicowy – objawy

Do najczęstszych objawów świadczących o wyprysku potnicowym można zaliczyć:

• specyficzną lokalizację zmian – wysypka potnicowa występuje wyłącznie na skórze dłoni i/lub stóp;
• zmiany umiejscowione są w sposób symetryczny, najczęściej pojawiają się na powierzchni 2 i 5 palca, wewnętrznej części dłoni oraz na palcach i podeszwach stóp;
• niedoskonałości przyjmują formę licznych, głęboko osadzonych pęcherzyków, wypełnionych płynem surowiczym, z czasem ulegają złuszczeniu;
• zmianom towarzyszy uczucie silnego swędzenia i nierzadko potrzeba drapania, czego częstym efektem są nadżerki i nadkażenia bakteryjne;
• skóra w miejscu występowania zmian często staje się sucha, szorstka, z tendencją do pękania;
• wraz ze stopniowym gojeniem się zmian słabnie uczucie swędzenia.

Objawy wyprysku potnicowego na dłoniach i stopach często mają charakter sezonowy i nasilają się w okresie wiosny oraz lata.

Jak rozpoznać wyprysk potnicowy?

Dla wielu osób prawidłowe rozpoznanie danej dermatozy jest problematyczne, szczególnie jeśli jej objawy mogą przypominać inną chorobę skóry. Podobnie jest w przypadku wyprysku potnicowego na palcach, który początkowo może wyglądać jak atopowe zapalenie skóry czy wyprysk kontaktowy.

W rozpoznawaniu wyprysku potnicowego zawsze należy zwrócić uwagę na lokalizację zmian, które są specyficzne dla tej choroby, czyli dłonie i stopy. Wyprysk potnicowy nie występuje na tułowiu, nogach, ramionach, zgięciach kolan czy łokci. Nie dotyczy także obszaru głowy ani twarzy. Dlatego jeśli zastanawiasz się, czy przyczyny swędzenia twarzy to właśnie wyprysk potnicowy, źródła problemu należy szukać gdzie indziej.

Co powoduje wyprysk potnicowy?

Dokładna przyczyna występowania wyprysku potnicowego nie została jeszcze w pełni poznana. Można jednak wyróżnić czynniki, których obecność znacznie sprzyja wystąpieniu objawów tej choroby:

• kontaktowe zapalenie skóry i alergia skórna na niektóre składniki jak nikiel, detergenty zawarte w środkach czystości czy niektóre składniki kosmetyków;
• bardzo silny stres i ciągłe napięcie emocjonalne;
• nadmierna potliwość w obrębie stóp i dłoni (często współistnieje ze stresem);
• wtórne infekcje bakteryjne i grzybicze skóry;
• uwarunkowania genetyczne.

Wyprysk potnicowy – jak leczyć?

W razie wystąpienia objawów przypominających wysypkę potnicową należy skontaktować się z lekarzem. Specjalista na podstawie wywiadu wykluczy inne dermatozy, a w razie potrzeby zleci przeprowadzenie odpowiednich testów.

Skuteczność leczenia potnicy, wyprysku potnicowego w dużej mierze zależna jest od znalezienia, a następnie wyeliminowania czynnika, który nasila objawy choroby. Nie jest to łatwe zadanie, gdyż wyprysk potnicowy stóp i dłoni często ma charakter nawrotowy. Stąd bardzo ważną rolę, oprócz leczenia zaleconego przez specjalistę odgrywa także profilaktyka.

Jak zapobiegać egzemie potnicowej? Checklista

Choć poznanie dokładnej przyczyny i wyeliminowanie wyprysku potnicowego dłoni i stóp jest trudne, istnieją skuteczne sposoby, które w realny sposób pozwolą zadbać o kondycję skóry, zmniejszyć nasilenie zmian i sprawić, że problem będzie nawracał znacznie rzadziej.

Oto wskazówki, które w zależności od miejsca występowania wyprysku potnicowego pozwolą zmniejszyć nasilenie problemu:

• ograniczenie kontaktu z potencjalnymi alergenami, jeśli choroba ma podłoże alergiczne;
• dbanie o higienę dłoni i stóp – skórę w miejscu występowania objawów należy regularnie myć ciepłą (nie gorącą!) wodą i dokładnie osuszać, bez pocierania. W przypadku wystąpienia nadżerek niezbędna jest dezynfekcja skóry;
• unikanie drapania skóry – w ten sposób nie tylko uszkadzasz barierę ochronną skóry, ale i zwiększasz ryzyko wystąpienia infekcji wtórnej;
• jeśli objawy wyprysku potnicowego występują na stopach, konieczny jest dobór wygodnego obuwia i przewiewnych skarpet, co zmniejszy nadmierne pocenie skóry;
• zabezpieczanie skóry rękawicami ochronnymi w momencie kontaktu z potencjalnym alergenem lub substancją drażniącą;
• wsparcie odporności organizmu odżywczą dietą, odpowiednią aktywnością fizyczną;
• stosowanie technik relaksacyjnych, jogi, medytacji, które pomogą zmniejszyć objawy stresu;
• unikanie wysuszających i silnie oczyszczających mydeł do mycia rąk, np. o zasadowym pH. 

Jak pielęgnować skórę z wypryskiem potnicowym?

W wyprysku potnicowym może sprawdzić się pielęgnacja cery atopowej, stosowana w przypadku AZS. W przypadku wysypki potnicowej skóra może być podrażniona w wyniku drapania i zmagać się z nadmiernym przesuszeniem. Dlatego tak istotne jest:

• skuteczne, ale delikatne oczyszczanie skóry przy użyciu łagodnych mydeł lub emulsji, które nie wysuszają skóry ani nie powodują jej ściągnięcia;
• nawilżenie suchej skóry, nawet kilka razy dziennie, a szczególnie po każdym myciu dłoni;
• zadbanie o regenerację skóry i wsparcie jej bariery hydrolipidowej. W tym celu warto sięgnąć po odżywczy krem i zaaplikować go na skórę stóp i dłoni w formie całonocnej maski;
• w ukojeniu skóry i zmniejszeniu swędzenia wywołanego przesuszeniem pomoże także woda termalna w sprayu.

Wyprysk potnicowy – polecane kosmetyki

Sucha skóra bardzo często sprzyja swędzeniu i drapaniu, które może dodatkowo uszkadzać jej barierę hydrolipidową. Dlatego, aby zadbać o jej kondycję, warto zastosować Cicaplast Baume B5+. To kojący balsam, który skutecznie regeneruje skórę już od 1. użycia². Wyróżnia się ulepszoną formułą z opatentowanymi składnikami jak Tribioma (unikatowy kompleks prebiotyczny) czy Aqua Posae Filiformis, wspierający równowagę mikrobiomu. Skutecznie nawilża, odżywia i chroni, a dzięki pantenolowi koi podrażnioną, suchą i swędzącą skórę. Formuła kosmetyku wspiera i przyspiesza proces regeneracji, a także zapewnia optymalną odbudowę bariery ochronnej skóry.

Dodatkowe ukojenie skórze zapewni Woda termalna w sprayu. Wykazuje działanie łagodzące i kojące, wspiera równowagę mikrobiomu skóry, a także zmniejsza podrażnienia. Woda termalna z La Roche-Posay dzięki zawartości minerałów i pierwiastków śladowych (np. selen) wykazuje wiele korzystnych dla skóry właściwości, w tym kojące i przeciwutleniające. Stosuj ją tak często, jak tego potrzebujesz. Dla uzyskania jeszcze lepszego efektu chłodzenia, przechowuj ją w lodówce.

Egzema potnicowa – najczęściej zadawane pytania

Nie wiesz, jak postępować w przypadku objawów egzemy potnicowej? Poniżej znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania, związane z tą specyficzną dermatozą.

Czy wyprysk potnicowy nawraca?

Tak, wyprysk potnicowy to choroba skóry o przewlekłym i nawrotowym charakterze. Często daje o sobie znać wiosną i latem. Zmiany na skórze mogą nawracać pod wpływem alergenów, stresu czy infekcji grzybiczych.

Jak rozpoznać wyprysk potnicowy?

Charakterystycznym objawem wyprysku potnicowego są bardzo liczne, drobne pęcherzyki wypełnione płynem surowiczym, którym towarzyszy swędzenie. Istotna jest także lokalizacja zmian: wyprysk potnicowy występuje wyłącznie na skórze dłoni i stóp.

Czy wyprysk potnicowy to AZS?

Nie, wyprysk potnicowy nie jest atopowym zapaleniem skóry, choć w niektórych przypadkach może z nim współwystępować. Wyprysk potnicowy to rodzaj egzemy (grupy chorób zapalnych skóry), którego przyczyną może być alergia kontaktowa lub infekcja grzybicza.

Czy potnicą można się zarazić?

Nie, potnica nie jest chorobą zakaźną. Nie można się nim zarazić przez kontakt z drugą osobą, np. przez podanie ręki. To choroba o podłożu zapalnym, która może współwystępować z zakażeniem grzybiczym lub bakteryjnym, jednak nie przenosi się na inne osoby.

Czy wyprysk potnicowy znika samoistnie?

Wyprysk potnicowy to choroba stosunkowo trudna w leczeniu, wykazująca tendencje do nawrotów, stąd nie jest w stanie zniknąć samoistnie. W skuteczności leczenia niezwykle istotne jest wyeliminowanie czynnika nasilającego objawy. W momencie wystąpienia objawów należy zwrócić się do lekarza, który będzie w stanie dobrać skuteczne leczenie.

Tekst został zweryfikowany przez mgr inż. Magdalenę Kaczanowicz.

Za deklaracje marketingowe odpowiada La Roche-Posay.

Mgr inż. Magdalena Kaczanowicz, chemik i technolog kosmetyczny