Czym są i jak wyglądają plamy soczewicowate?

Plamy soczewicowate to przebarwienia na skórze o charakterze nabytym lub wrodzonym. Są to łagodne zmiany barwnikowe, których średnica może wynosić od kilku milimetrów do około 2 centymetrów. Mogą mieć regularny lub nieregularny kształt, jednak pozostają widocznie odgraniczone od reszty skóry, na której występują pojedynczo lub w skupiskach.

Plamy soczewicowate najczęściej pojawiają się w miejscach, które są w największym stopniu narażone na bezpośredni wpływ promieni UV, jak twarz, dekolt, szyja, ramiona czy dłonie. Mają brązowy lub jasnobrązowy odcień, a od piegów odróżnia je to, że nie ciemnieją pod wpływem słońca.

Jakie są rodzaje plam soczewicowatych?

Plamy soczewicowate w rzeczywistości funkcjonują pod różnymi nazwami. Określenia z jakimi być może już się spotkałaś to plamy starcze lub plamy wątrobowe. Od razu uspokajamy: nazwa plamy wątrobowe może być myląca, jednak nie ma nic wspólnego z chorobami wątroby! Określenie pochodzi od ciemnego odcienia, przypominającego barwę tego narządu.

Można wyróżnić następujące rodzaje plam soczewicowatych:

• plamy soczewicowate zwykłe (wrodzone) – mają podłoże genetyczne i pojawiają się na skórze od urodzenia;
• plamy soczewicowate słoneczne – ich występowanie nasila promieniowanie UV;
• plamy soczewicowate starcze – to połączenie wieloletniej ekspozycji na promieniowanie UV i procesów starzenia zachodzących w organizmie.

Choć plamy soczewicowate to z reguły zmiany barwnikowe o łagodnym charakterze, mogą przekształcać się w zmiany przednowotworowe lub w nowotwory złośliwe. Aby do tego nie dopuścić, oprócz skutecznej ochrony przed słońcem istotna jest obserwacja swojej skóry i regularna diagnostyka znamion u dermatologa.

Skąd biorą się plamy soczewicowate na twarzy?

Niektóre plamy soczewicowate mogą być uwarunkowane genetycznie i ich pojawienie się na skórze nie jest w żaden sposób zależne od nas, podobnie jak procesy starzenia, które stopniowo osłabiają odporność skóry i jej możliwości regeneracji. Jednak czynnikiem mającym największy wpływ na te przebarwienia na twarzy jest promieniowanie UV i częsta, wieloletnia ekspozycja na jego działanie. Proces ich powstawania wygląda następująco:

• w momencie gdy słońce ma kontakt z Twoją skórą, dochodzi do aktywacji melanocytów, komórek produkujących barwnik skóry, czyli melaninę. Jej rolą jest ochrona skóry przed działaniem promieni UV i uszkodzeniami;
• częsta ekspozycja na promieniowanie UV sprzyja wystąpieniu miejscowego stanu zapalnego, który mobilizuje melanocyty do jeszcze większej aktywności;
• uszkodzenia, jakie w komórkach skóry wywołuje częsta ekspozycja na promieniowanie UV powodują, że melanocyty produkują nadmierne ilości melaniny, która zaczyna być rozmieszczana nierównomiernie, co jest widoczne jako przebarwienia na szyi, twarzy lub innych miejscach narażonych na działanie promieni słonecznych.

Plamy soczewicowate to jeden z objawów fotostarzenia skóry, a pozostałe czynniki sprzyjające ich powstawaniu to:

• brak odpowiedniej fotoprotekcji;
• nieprawidłowe stosowanie kremów z filtrem: nieodpowiednia ilość, brak reaplikacji;
• długotrwała ekspozycja na światło niebieskie HEV;
• zanieczyszczenia środowiska;
• stres oksydacyjny i wolne rodniki;
• stosowanie składników aktywnych w kosmetykach lub lekach, które uwrażliwiają skórę na działanie promieniowania UV.

Jak zmniejszyć widoczność plam soczewicowatych?

Choć przebarwienia na twarzy od słońca są często kwestią estetyczną, ich obecność może wpływać na to, jak postrzegamy wygląd i kondycję swojej skóry, niezależnie od wieku. Na szczęście istnieją różne sposoby na to, aby plamy soczewicowate stały się jak najmniej widoczne.

Jedną ze skutecznych form redukcji plam soczewicowatych są profesjonalne zabiegi gabinetowe, jak peelingi chemiczne. Wykorzystują kwasy w wysokich stężeniach, które następnie przyspieszają złuszczanie naskórka wraz z pigmentem. Innym zalecanym zabiegiem jest laseroterapia, polegająca na rozbijaniu i niszczeniu nadmiaru melaniny.

Należy jednak pamiętać, że każdy z takich zabiegów powinien być dopasowany do aktualnej kondycji skóry. Dla uzyskania optymalnych efektów wymaga on przeprowadzenia kilku serii, a przede wszystkim właściwej profilaktyki i pielęgnacji, która przedłuży efekty działania i będzie zapobiegać nawrotom przebarwień.

Jak zapobiegać plamom soczewicowatym?

Jak sprawić, aby przebarwienia pod oczami, dekolcie czy ramionach nie nawracały? Podstawą profilaktyki plam soczewicowatych oraz innych rodzajów przebarwień zawsze powinna być właściwa fotoprotekcja, która obejmuje:

• codzienne stosowanie kremu z filtrem SPF 50 (również w pochmurne dni);
• aplikację odpowiedniej ilości kosmetyku fotoprotekcyjnego (zalecana ilość to 2mg/cm² skóry);
• reaplikację kremu z filtrem co 2-3 godziny lub częściej, jeśli spędzasz więcej czasu na zewnątrz, przebywasz na plaży, basenie, uprawiasz aktywność fizyczną;
• unikanie bezpośredniej ekspozycji na słońce, kiedy promieniowanie UV jest najsilniejsze (latem to czas między 10 a 16);
• pamiętanie o stosowaniu kremu z filtrem na dłonie, szyję, ramiona, kark;
• rezygnację z opalania się i korzystania z solarium.

Co stosować na plamy soczewicowate?

Oprócz stosowania kremu z filtrem, który powinien na stałe zagościć w Twojej porannej rutynie, warto sięgnąć po kosmetyki, które aktywnie wspierają redukcję przebarwień, nawilżają i wzmacniają barierę hydrolipidową, a także niwelują stres oksydacyjny i rozwój wolnych rodników:

• inhibitory tyrozynazy – to składniki jak melasyl, witamina C, kwas azelainowy, arbutyna. Aktywnie hamują aktywność enzymu odpowiedzialnego za nadmierną produkcję melaniny;
• antyoksydanty – kwas kojowy, formy witaminy C, kwas ferulowy, resweratrol, koenzym Q10. Niwelują wolne rodniki, które uszkadzają strukturę skóry i mogą nasilać przebarwienia. Serum lub krem na przebarwienia z antyoksydantami świetnie uzupełnia działanie kremu z filtrem;
• składniki wspierające złuszczanie naskórka i jego odnowę komórkową – kwasy AHA, BHA, PHA, retinol lub retinal w odpowiednim stężeniu.

Plamy soczewicowate na twarzy – najczęściej zadawane pytania

Szukasz więcej informacji na temat plam soczewicowatych? Sprawdź odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.

Czy plamy soczewicowate są niebezpieczne dla zdrowia?

Plamy soczewicowate to łagodne zmiany pigmentacyjne. Mimo to, pod wpływem promieniowania UV mogą przekształcać się złośliwe zmiany, stąd wymagają obserwacji i regularnych kontroli znamion u dermatologa.

Dlaczego plamy starcze powstają na dłoniach?

Dłonie to część ciała, która często narażona jest na wpływ promieniowania UV. Obecność przebarwień na dłoniach nasila także brak stosowania kremu z filtrem i właściwej regeneracji. 

Czy da się usunąć plamy starcze domowymi sposobami? 

Stosowanie tzw. domowych sposobów na plamy starcze i inne przebarwienia niesie za sobą wysokie ryzyko. Może prowadzić do uszkodzenia bariery hydrolipidowej, silnych podrażnień skóry, a w niektórych przypadkach także do nasilenia przebarwień. 

Czy plamami soczewicowatymi można się zarazić?

Nie, zarażenie się plamami soczewicowatymi nie jest możliwe. Nie są objawem choroby, tylko skutkiem nadmiernej produkcji melaniny w skórze.

Czy plamy soczewicowate mogą zniknąć?

Plamy soczewicowate, szczególnie plamy starcze nie znikają samoistnie. Można je zredukować przy ograniczeniu ekspozycji na promieniowanie UV, stosowaniu codziennej fotoprotekcji, odpowiednich zabiegach i pielęgnacji.

Tekst został zweryfikowany przez mgr inż. Aleksandrę Wójcicką.

Za deklaracje marketingowe odpowiada La Roche-Posay.

Mgr inż. Aleksandra Wójcicka, Specjalista ds. Legislacji i Oceny Bezpieczeństwa