Trądzik niemowlęcy i noworodkowy – jak go rozpoznać i zadbać o skórę dziecka?

Czym jest trądzik noworodkowy a czym trądzik niemowlęcy?

Trądzik pospolity to choroba stanowiąca częsty powód wizyt w gabinecie dermatologicznym. Jej przebieg charakteryzuje się stanem zapalnym skóry oraz obecnością zaskórników otwartych, zamkniętych i wyprysków w postaci krost lub grudek. Przyczyny trądziku są złożone i mają związek zarówno z nadmierną aktywnością gruczołów łojowych i nadprodukcją sebum, nadmiernym rogowaceniem naskórka, czynnikami hormonalnymi, środowiskowymi czy predyspozycjami genetycznymi.

Choć najwięcej przypadków trądziku obserwuje się u nastolatków, a aktualnie również wśród dorosłych, choroba ta może wystąpić u najmłodszych: noworodków i niemowląt. Wyróżnia się następujące rodzaje trądziku ze względu na wiek dziecka:

• trądzik noworodkowy (neonatal acne) – objawy występują do 6 tygodni po urodzeniu¹;
• trądzik niemowlęcy (infantile acne) – objawy pojawiają się około 3-6 miesiąca życia²;
• trądzik wieku dziecięcego (mid-childhood acne) – występuje między 1. a 6. rokiem życia³;
• trądzik przed okresem pokwitania (prepubertal acne) – objawy mogą wystąpić przed okresem dojrzewania (od 7. do 12. roku życia) lub przed wystąpieniem pierwszej miesiączki u dziewcząt⁴;
• trądzik młodzieńczy (juvenile acne/teenage acne) – objawy występują między 12. a 19. rokiem życia⁵.

Powierzchnia skóry małego dziecka w stosunku do masy ciała jest nawet kilkukrotnie większa niż w przypadku dorosłych. Jednocześnie jest o wiele bardziej wrażliwa, delikatna, a także podatna na przesuszenie, czynniki zewnętrzne czy podrażnienia mechaniczne. Dlatego też na jej powierzchni już po urodzeniu mogą pojawiać się różne zmiany skórne, wzbudzające niepokój wśród rodziców.

Trądzik noworodkowy to choroba, która z reguły pojawia się nie później niż między 4 a 6 tygodniem życia. Może dotyczyć nawet 20% noworodków⁶. Jej przebieg z reguły jest stosunkowo łagodny, często ustępuje samoistnie i nie wymaga leczenia, choć istotne jest wykluczenie innych chorób, których objawy mogą przypominać trądzik noworodkowy.

Natomiast jeśli objawy wystąpią po 6. tygodniu życia, najprawdopodobniej ma się do czynienia z trądzikiem niemowlęcym. Może dotyczyć on każdej z płci, choć obserwuje się, że częściej występuje u chłopców. Choroba bardzo często przebiega w sposób umiarkowany, jednak w niektórych przypadkach jej przebieg może być ciężki i wymagać specjalistycznego leczenia.

Skąd bierze się trądzik u noworodka i niemowlaka?

Dokładna przyczyna występowania trądziku noworodkowego nie została w pełni poznana. Wskazuje się jednak na znaczący wpływ działania hormonów matki (androgenów) przekazanych jeszcze w okresie prenatalnym lub wraz z mlekiem oraz hormonów wytwarzanych przez organizm noworodka, które stymulują gruczoły łojowe do zwiększonej ilości sebum. Dodatkowo, nadmierne wydzielanie sebum wśród noworodków i niemowląt to dość częste zjawisko fizjologiczne, które z reguły ustępuje do 6. miesiąca życia.

Jaka jest przyczyna pojawiania się trądziku niemowlęcego i co robić w takiej sytuacji? Podobnie jak w trądziku noworodkowym, zwraca się uwagę na wpływ androgenów matki na nadmierną produkcję sebum przez gruczoły łojowe. Nadmierna produkcja sebum w trądziku niemowlęcym może być także stymulowana przez zmiany hormonalne pojawiające się w pierwszych tygodniach życia dziecka oraz androgeny produkowane przez nadnercza i jądra. Stąd objawy trądziku niemowlęcego częściej obserwuje się u chłopców niż dziewczynek.

Dodatkowo, do przyczyn trądziku niemowlęcego można zaliczyć wpływ bakterii Cutibacterium acnes, dawniej znana jako Propionibacterium acnes. To bakterie beztlenowe, które wchodzą w skład mikrobiomu skóry. Jednak w warunkach, w których dochodzi do nadprodukcji sebum, bakterie mogą nadmiernie się namnażać i kolonizować naskórek, co nasila objawy trądziku.

Warto zwrócić także uwagę na czynniki, które dodatkowo mogą nasilać trądzik u niemowlaków:

• predyspozycje genetyczne;
• przegrzewanie dziecka, nieodpowiedni ubiór, zakładanie ubranek wykonanych ze sztucznych materiałów;
• niewłaściwa pielęgnacja skóry dziecka, w tym nieodpowiedni dobór kosmetyków do potrzeb delikatnej skóry. Zwraca się także uwagę, że w niektórych przypadkach trądzik niemowlęcy mogą nasilać oleje mineralne zawarte w niektórych produktach do pielęgnacji.

Jak rozpoznać trądzik u noworodka i niemowlaka?

Objawy trądziku noworodkowego i niemowlęcego mogą czasami przypominać inne problemy skórne, jak uczulenie u dziecka. Umiejętność ich rozpoznania pozwala ustalić dalszy plan działania i, jeśli zachodzi taka potrzeba, konsultację lekarską w celu dalszej diagnozy.

W przypadku trądziku noworodkowego zmiany najczęściej koncentrują się na obszarze policzków, brody oraz czoła. Rzadziej występują na karku, szyi, klatce piersiowej czy główce dziecka. Niedoskonałości przyjmują formę niewielkich zaskórników zamkniętych lub grudek, którym towarzyszy przerost gruczołów łojowych.

Objawy trądziku niemowlęcego w niektórych przypadkach mogą być bardziej nasilone niż przy trądziku noworodkowym. Na skórze pojawiają się zaskórniki oraz zmiany o charakterze zapalnym, jak grudki, krosty czy torbiele. Zmiany najczęściej koncentrują się na obszarze policzków. Co istotne, niedoskonałości na skórze niemowlaka mogą pozostawiać po sobie blizny, stąd konsultacja lekarska jest niezbędna.

Warto także pamiętać, że istnieją inne dermatozy wieku dziecięcego, które objawami mogą przypominać trądzik. Można tutaj zaliczyć prosaki, rumień niemowlęcy znany także jako rumień noworodkowy. Trądzik niemowlęcy może przypominać także krostkowe zapalenie mieszków włosowych lub alergię skórną.

Wiele wątpliwości budzą także potówki i trądzik niemowlęcy. Jak je odróżnić? Istotną rolę odgrywa lokalizacja, jak i wygląd zmian. Potówki to niewielkie niedoskonałości o różowym zabarwieniu, wypełnione przezroczystym płynem. Najczęściej powstają na skutek przegrzania organizmu i zablokowania gruczołów potowych. Pojawiają się w miejscach, w których maluch poci się najintensywniej, tj. na karku, czole, plecach, brzuchu oraz okolicy pieluszkowej.

Trądzik niemowlęcy a skaza białkowa

Oprócz potówek, trądzik niemowlęcy bywa dość często mylony ze skazą białkową. Jak je rozróżnić?

Skaza białkowa to rodzaj alergii pokarmowej i nietolerancji na białka mleka krowiego, która objawia się charakterystycznymi zmianami skórnymi. W jej przypadku niedoskonałości pojawiają się nie tylko na skórze twarzy i policzkach, ale również w zgięciach łokci, kolan, skórze brzucha, ud oraz ramion. Zmianom towarzyszy nadmierna suchość i silne swędzenie skóry, a także objawy ze strony układu pokarmowego i oddechowego.

Leczenie trądziku niemowlęcego

W przypadku trądziku noworodkowego przebieg choroby jest łagodny, a zmiany ustępują samoistnie w okresie od 1 do 3 miesięcy. Mimo to, objawy zawsze warto skonsultować z lekarzem w celu wykluczenia innych chorób.

Konsultacja z lekarzem jest niezbędna w przypadku objawów trądziku niemowlęcego. Jeśli dochodzi do nasilenia choroby, w ciężkich przypadkach może on pozostawiać po sobie trwałe ślady i blizny. Jeśli trądzik niemowlęcy nie reaguje na dotychczasowe leczenie miejscowe, konieczna może okazać się izotretynoina, jednak o ostatecznym sposobie leczenia decyduje lekarz.

Trądzik u niemowlaka – jak zapobiec pogorszeniu objawów?

Jeśli objawy trądziku noworodkowego już wystąpią, warto wiedzieć w jaki sposób postępować, aby nie doprowadzić do ich nasilenia:

• unikaj przegrzewania dziecka – zadbaj o optymalną temperaturę w pomieszczeniach, w których przebywa, a także wybieraj przewiewne ubranka, które nie nasilają pocenia ani nie powodują tarcia skóry. Nadmierne pocenie może zwiększać objawy trądziku niemowlęcego, a także prowadzić do drapania skóry;
• stosuj się do zasad higieny, regularnie wymieniaj pościel dziecka oraz ręczniki do kąpieli;
• do prania ubranek i pościeli wybieraj łagodne detergenty, przeznaczone dla skóry wrażliwej;
• pamiętaj o tym, aby paznokcie u dziecka były krótko obcięte. To zapobiegnie rozdrapywaniu zmian, jak i ich nadkażaniu (pod paznokciami znajdują się zanieczyszczenia i siedliska bakterii);
• dbaj o prawidłową higienę skóry dziecka.

Trądzik u niemowlaka i pielęgnacja skóry

Choć w przypadku objawów trądziku niemowlęcego niezbędna jest konsultacja z lekarzem, równie istotną rolę w łagodzeniu objawów odgrywa codzienna pielęgnacja skóry dziecka. Na tym etapie warto pamiętać, że jest ona wyjątkowo delikatna i podatna na podrażnienia, dlatego należy zwracać szczególną uwagę na dobór kosmetyków.

Jak pielęgnować skórę dziecka w przypadku wystąpienia objawów trądziku niemowlęcego? Oto przydatna checklista:

• do oczyszczania, jak i nawilżania skóry wybieraj kosmetyki dla dzieci, które są przeznaczone do stosowania od 1. dnia życia;
• zadbaj o optymalną temperaturę wody w trakcie kąpieli;
• do mycia wybieraj łagodne olejki myjące lub emulsje, których formuły delikatnie oczyszczą skórę dziecka, a także zadbają o nawilżenie i barierę hydrolipidową już na etapie kąpieli;
• unikaj pocierania skóry, zarówno w trakcie kąpieli, jak i osuszania ręcznikiem. Tarcie może niepotrzebnie podrażnić skórę;
• zadbaj o optymalne nawilżenie, ukojenie i regenerację skóry;
• wybieraj kosmetyki, których formuły zawierają emolienty, pantenol, cynk, madekasozyd, niacynamid, ceramidy oraz kompleksy prebiotyczne.

Trądzik niemowlęcy i noworodkowy – jakie kosmetyki wybrać?

Wielu rodziców zastanawia się jak w kompleksowy sposób zadbać o ukojenie i regenerację podrażnionej skóry malucha. Z pomocą przychodzi Cicaplast Baume B5+. To kojący balsam regenerujący do twarzy i ciała, odpowiedni dla niemowląt, dzieci i dorosłych. Skutecznie regeneruje skórę od 1. użycia⁷, natychmiastowo koi, odżywia i chroni, a także zmniejsza zaczerwienienia i widoczność zmian skórnych. Tak skuteczne działanie to zasługa formuły produktu, wzbogaconej w innowacyjny, opatentowany składnik Tribioma, czyli unikatowy kompleks prebiotyczny, a także madekasozyd o właściwościach przyspieszających procesy naprawcze w skórze. Znajdziesz tutaj także pantenol o właściwościach kojących, masło shea, które wzmacnia barierę hydrolipidową naskórka, cynk oraz mangan.

Trądzik niemowlęcy – najczęściej zadawane pytania

Wszelkie zmiany na skórze dziecka potrafią wywołać niepokój wśród rodziców. Nie inaczej jest w przypadku trądziku noworodkowego i niemowlęcego. Poniżej znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania, które pozwolą Ci odpowiednio zadbać o skórę malucha w tym okresie.

Czy trądzik niemowlęcy to skaza białkowa?

Nie, trądzik niemowlęcy i skaza białkowa to dwa odmienne problemy, choć podobne objawy skórne mogą utrudniać ich identyfikację przez rodzica. Trądzik niemowlęcy z reguły ustępuje samoistnie i pojawia się na skutek nadmiernej aktywności hormonów płciowych i nadprodukcji sebum. Skaza białkowa to alergia pokarmowa na białka mleka krowiego, w której przypadku stosuje się dietę eliminacyjną.

Czy trądzik niemowlęcy to objaw alergii skórnej?

Nie, trądzik niemowlęcy nie jest tym samym co alergia skórna. W przypadku alergii zmiany na skórze mogą być objawem nietolerancji pokarmowej (np. skaza białkowa) oraz wynikać z nieprawidłowej odpowiedzi układu immunologicznego organizmu na alergen, czego objawem jest swędzenie, podrażnienie i drapanie skóry. Swędzenie nie jest podstawowym objawem trądziku niemowlęcego i nie jest on chorobą alergiczną skóry.

Czego unikać przy trądziku niemowlęcym?

W przypadku wystąpienia objawów trądziku niemowlęcego należy unikać przegrzewania dziecka, wyciskania i rozdrapywania niedoskonałości, bardzo okluzyjnych i mocno perfumowanych kosmetyków, a także produktów zawierających alkohol, barwniki.

W jakim wieku pojawia się trądzik niemowlęcy?

Trądzik niemowlęcy zwykle pojawia się między 3 a 6 miesiącem życia dziecka. Z kolei trądzik noworodkowy uwidacznia się do 6. tygodnia po narodzinach. Zdarza się, że objawy trądziku są widoczne zaraz po narodzinach.

Ile trwa trądzik niemowlęcy?

W większości przypadków trądzik niemowlęcy znika samoistnie, w ciągu kilku tygodni od wystąpienia pierwszych zmian. Jeśli jednak objawy trądziku niemowlęcego utrzymują się dłużej niż kilka miesięcy lub dochodzi do nasilenia objawów, należy niezwłocznie skonsultować to z lekarzem.

Tekst został zweryfikowany przez mgr inż. Magdalenę Kaczanowicz.

Za deklaracje marketingowe odpowiada La Roche-Posay.

Mgr inż. Magdalena Kaczanowicz, chemik i technolog kosmetyczny