Czym jest opalenizna?
Opalenizna, tak pożądana i wyczekiwana przez wiele osób latem, w rzeczywistości jest reakcją obronną skóry na działanie promieniowania UV. W jaki sposób powstaje?
Komórki skóry zwane melanocytami pod wpływem promieni słonecznych zaczynają produkować większe ilości barwnika skóry zwanego melaniną. Cały proces zachodzi po to, aby cząsteczki melaniny mogły chronić jądra komórkowe zawierające materiał genetyczny przed dotarciem do nich szkodliwego promieniowania, które może go uszkodzić.
Choć za powstawanie opalenizny przede wszystkim odpowiada promieniowanie UVB, cały proces przebiega w dwóch etapach:
- pod wpływem działania promieniowania UVA, które może docierać aż do skóry właściwej powstaje tzw. opalenizna natychmiastowa, ponieważ dochodzi do uwolnienia melaniny, która już występuje w komórkach. Jest to najlepiej widoczne wśród osób o ciemniejszym fototypie;
- opalenizna powstająca pod wpływem promieniowania UVB pojawia się na skórze z opóźnieniem, bo po około 3 dniach po ekspozycji na słońce. Ma to miejsce, ponieważ promieniowanie UVB musi aktywować melanocyty do wytwarzania melaniny.

Jak opalać się z głową?
Choć opalenizna w pewnym stopniu zabezpiecza skórę przed słońcem, nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV działa negatywnie na skórę. Dlaczego? Po pierwsze, promieniowanie UVA powoduje fotostarzenie skóry, w tym zmarszczki czy przebarwienia.
Z kolei promieniowanie UVB w większości wchłaniane jest przez warstwę rogową naskórka i to właśnie ono odpowiada za nieprzyjemne i nierzadko bolesne oparzenia słoneczne. Oprócz tego, może wnikać głębiej w skórę w przypadku osób o jasnej karnacji. Widoczne na skórze zaczerwienienie to bardzo często stan zapalny, któremu towarzyszy dyskomfort. Jednocześnie promieniowanie UVB zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia nowotworów skóry.
Nie jesteśmy w stanie całkowicie ograniczyć kontaktu ze słońcem. Co więcej, długofalowe skutki braku słońca nie byłyby korzystne dla naszego zdrowia. Mimo to należy wiedzieć, w jaki sposób z niego korzystać, aby nie pogorszyć kondycji swojej skóry. Od uzyskania złocistej opalenizny ważniejszy powinien być umiar i zdrowy rozsądek.
Na czym polega bezpieczne opalanie?
W jaki sposób rozsądnie korzystać ze słońca, aby w możliwie największym stopniu zminimalizować jego szkodliwy wpływ na skórę? Oto checklista bezpiecznego opalania, do której warto wracać zawsze wtedy, gdy planujesz spędzić więcej czasu na słońcu:
- stosuj kremy o szerokim spektrum działania, chroniące zarówno przed promieniowaniem UVA i UVB. Staraj się wybierać kosmetyki z jak najwyższą wartością SPF, najlepiej dobierać wartość SPF pod indywidualne potrzeby oraz warunki pogodowe;
- krem z filtrem aplikuj na co najmniej 20 minut przed kontaktem ze słońcem. W ten sposób kosmetyk zdąży się wchłonąć i utworzyć ochronny film;
- stosuj krem do opalania w odpowiedniej ilości. Do uzyskania optymalnej ochrony zalecana ilość to 2mg/cm2 skóry. Jeśli nie jesteś w stanie odmierzyć dokładnej ilości, skoncentruj się na tym, aby warstwa produktu była rozprowadzona równomiernie na wszystkich odkrytych częściach ciała;
- w trakcie aplikacji kremu z filtrem pamiętaj o najbardziej newralgicznych miejscach jak twarz, grzbiet nosa, płatki uszu, szyja, kark, dłonie czy stopy;
- pamiętaj o reaplikacji SPF – żaden krem z filtrem nie chroni skóry przez cały dzień, a od momentu nałożenia na skórę jego działanie stopniowo słabnie na skutek ścierania produktu. Reaplikuj go co 2-3 godziny oraz po każdym wyjściu z wody (również w przypadku kosmetyków wodoodpornych);
- unikaj przebywania na słońcu w godzinach najsilniejszego nasłonecznienia i najwyższego indeksu UV. W Polsce latem to czas między 10 a 16. Zawsze sprawdzaj wysokość indeksu UV w miejscu, w którym aktualnie przebywasz;
- rób przerwy od ekspozycji na słońce, unikaj tzw. „leżenia plackiem” i staraj się jak najwięcej przebywać w cieniu. Jest to szczególnie istotne, jeśli rozważasz opalanie w ciąży. Pamiętaj, że w cieniu również występuje promieniowanie UV!
- stosuj dodatkową ochronę przed słońcem: czapki z daszkiem, kapelusze z szerokim rondem, okulary przeciwsłoneczne to must have. Świetnie sprawdzi się także odzież ochronna zawierająca filtry UPF;
- pamiętaj o nawodnieniu organizmu! Przebywanie na słońcu znacznie sprzyja poceniu, odparowywaniu wody z naskórka i odwodnieniu. Jeśli zaczynasz odczuwać dyskomfort, zawroty głowy lub jest Ci słabo, natychmiast udaj się do cienia i obserwuj swój stan, a w razie potrzeby skonsultuj się z lekarzem.

Jak prawidłowo aplikować krem z filtrem przed opalaniem?
Żaden krem z filtrem nie gwarantuje 100% ochrony przed słońcem, dlatego jego dokładna i prawidłowa aplikacja pełni tak ważną rolę. Nakładając krem z filtrem poza zalecaną ilością na twarz i ciało zadbaj o to, aby skóra była sucha i czysta. Jeśli w międzyczasie korzystasz z basenu lub uprawiasz aktywność fizyczną, przed aplikacją SPF dobrze wytrzyj i osusz skórę. Nakładając go na mokrą lub spoconą skórę powodujesz, że większość kremu spłynie lub po wymieszaniu się z wodą straci swoje właściwości.
Odpowiednia aplikacja kremu z filtrem jest istotna również w przypadku makijażu. SPF nakładaj jako ostatni etap pielęgnacji, ale przed nałożeniem podkładu. Nigdy nie mieszaj kremu z filtrem z podkładem, bo to osłabia działanie!
Jak uzyskać brązową opaleniznę bez opalania?
Złocista opalenizna i efekt rozświetlonej skóry bez opalania? Mamy na to sposób i od razu zaznaczamy: nie jest to solarium. Pamiętaj, że korzystanie z niego jest równie szkodliwe dla skóry, co bezpośrednia ekspozycja na słońce.
Aby uzyskać efekt opalonej skóry, wcale nie musisz spędzać czasu na słońcu. Owszem, możesz skorzystać z przyspieszacza opalania jednak ciekawym rozwiązaniem będą balsamy brązujące i samoopalacze, które stopniowo przyciemniają skórę. Mogą mieć formę klasycznego balsamu, kremu do ciała, mgiełki bądź pianki. Obecnie dostępne formuły są wygodne w stosowaniu, by w jak największym stopniu ułatwić równomierną aplikację produktu i posiadają przyjemny zapach.
Jak utrzymać opaleniznę?
Chcesz, aby Twoja opalenizna utrzymywała się jak najdłużej, bez konieczności przebywania na słońcu? Odpowiednie nawyki są w stanie wydłużyć ten proces i sprawić, że efekt muśniętej słońcem skóry pozostanie z Tobą na dłużej. W tym celu:
- przed planowaną ekspozycją na słońce wykonaj peeling, który usunie nadmiar martwych komórek naskórka i wygładzi powierzchnię skóry;
- stosuj balsamy i olejki o działaniu rozświetlającym i podkreślającym opaleniznę;
- pamiętaj o regularnym nawilżaniu: opalenizna może utrzymywać się krócej w przypadku suchej skóry;
- dbaj o nawodnienie organizmu: pij co najmniej 1,5 litra wody dziennie. Woda wspomaga utrzymanie elastyczności naskórka i utrzymanie odpowiedniego poziomu nawilżenia;
- stosuj dietę na opaleniznę: oprócz wartościowych źródeł białka sięgaj po żywność będącą źródłem beta-karotenu, który wspiera produkcję melaniny. Znajdziesz go w marchewkach, papryce, pomidorach, dyni, brzoskwiniach i morelach. Spożywaj także produkty bogate w witaminę C, E, antyoksydanty i polifenole.

Jak pielęgnować skórę po opalaniu?
Do utrzymania złocistej opalenizny, jak i odpowiedniej kondycji skóry niezbędna jest także prawidłowa pielęgnacja skóry po opalaniu.
- Tuż po ekspozycji na słońce weź letni prysznic, aby pozbyć się resztek kremu z filtrem UV, nadmiaru sebum, piasku czy zanieczyszczeń. Unikaj gorącej wody, która może podrażnić i przesuszyć skórę. Do mycia wybierz łagodnie oczyszczający żel pod prysznic lub emulsję.
- Po umyciu na lekko wilgotną skórę zastosuj produkty po opalaniu, jak balsam lub mleczko o działaniu nawilżającym, kojącym i łagodzącym. Wybieraj formuły bogate w pantenol, alantoinę czy ekstrakt z wąkrotki azjatyckiej, a także antyoksydanty, przeciwdziałające wolnym rodnikom.
- Unikaj balsamów i maseł do ciała o mocno perfumowanej kompozycji: skóra po opalaniu może być bardziej wrażliwa i skłonna do podrażnień.
Czy krem z filtrem blokuje opaleniznę?
To odwieczne pytanie, zadawane przez osoby, które chcą zacząć stosować fotoprotekcję, ale obawiają się, że filtr SPF sprawi, że się nie opalą. Warto wiedzieć, że kremy z filtrem, nawet o stopniu ochrony SPF 50+ nie blokują całkowicie promieniowania. Choć istnieją różne rodzaje kremów do opalania, nie istnieje coś takiego jak bloker opalania. Oznacza to, że nawet przy dokładnej aplikacji kremu z filtrem niewielka ilość promieni słonecznych jest w stanie przeniknąć do naskórka.
Korzystając z kremu z filtrem również jesteś w stanie się opalić, jednak subtelniej i bez ryzyka oparzeń słonecznych czy podrażnień skóry!
Bezpieczne opalanie – polecane kosmetyki
Chcesz zapewnić swojej skórze jak najwyższą ochronę przed promieniowaniem UV? Poznaj dermokosmetyki La Roche-Posay z gamy Anthelios UVMUNE 400. Formuły tych produktów zawierają Mexoryl 400. To filtr UV o najszerszym1 spektrum ochrony, chroniący przed najbardziej przenikającymi promieniami UV: UVA w tym ultradługimi UVA oraz UVB.
Jako element codziennej rutyny pielęgnacyjnej, który sprawdzi się przy każdym typie skóry wybierz Anthelios UVMUNE 400 Niewidoczny Fluid SPF 50+ Jego lekka i niewidoczna formuła jest komfortowa, a także koi i odżywia skórę. Sprawdzi się dla cery wrażliwej i skłonnej do alergii słonecznej. Filtr jest niewidoczny na skórze i nie pozostawia białych śladów2.
Jeśli chcesz dodatkowo zapobiec przebarwieniom, wybierz Anthelios UVMUNE 400 Fluid przeciw przebarwieniom SPF 50+. Jego formuła została wzbogacona w Melasyl. To wielokrotnie opatentowany składnik, który chroni skórę przed przebarwieniami i ich nawrotami, umożliwiając ich skuteczną redukcję. Jest lekki, niewidoczny, nie klei się i nie jest tłusty.
Jeśli posiadasz skórę tłustą lub trądzikową albo poszukujesz kremu z filtrem do szybkiej reaplikacji, sprawdź Anthelios Niewidoczną Mgiełkę SPF 50+. Jej formuła zapewnia szerokie spektrum ochrony przed promieniami UVA i UVB. Pomaga zapobiegać stresowi oksydacyjnemu wywołanemu przez promieniowanie podczerwone i zanieczyszczenia powietrza. Jest wodoodporna, szybko się wchłania i zapewnia matowe wykończenie.
Jak się opalać na brązowo – najczęściej zadawane pytania
Chcesz dowiedzieć się więcej na temat bezpiecznego opalania, złocistej opalenizny i przebywania na słońcu? Sprawdź odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.
Czy stosowanie kremu z filtrem sprawi, że się nie opalę?
Nie, stosowanie kremu z filtrem nie blokuje całkowicie promieniowania UV. Uzyskanie opalenizny jest możliwe, jednak delikatniejszej i bez skutków ubocznych w postaci rumienia i oparzeń słonecznych.
Czy bezpieczne opalanie jest możliwe?
Ekspozycja na promienie słoneczne wywiera negatywny wpływ na kondycję skóry, jednak stosowanie się do prawidłowych zasad fotoprotekcji umożliwia rozsądne korzystanie ze słońca.
Czy przyspieszacze opalania są skuteczne?
Przyspieszacze opalania działają poprzez wsparcie produkcji melaniny w skórze, czego efektem jest opalenizna w krótszym czasie, jednak nieodpowiednio stosowane mogą zwiększać ryzyko oparzeń słonecznych.
Ile czasu można bezpiecznie przebywać na słońcu?
Nie istnieje jedna bezpieczna wartość przebywania na słońcu, gdyż jest to kwestia indywidualna, wynikająca z fototypu skóry, jej kondycji, aktualnego indeksu UV oraz rodzaju zastosowanej fotoprotekcji.
Jakie są skutki braku stosowania produktów SPF podczas opalania?
Brak stosowania kremów z wysokim filtrem podczas opalania może prowadzić do oparzeń słonecznych o różnym stopniu nasilenia, łuszczenia skóry, a także zwiększa ryzyko wystąpienia raka skóry.
Tekst został zweryfikowany przez mgr Kingę Bożek.
Za deklaracje marketingowe odpowiada La Roche-Posay.
Mgr Kinga Bożek, Specjalista ds. Legislacji i Oceny Bezpieczeństwa
1Wysoki zakres długości fal UVA [380-400nm].
2Badanie kliniczne na 113 badanych, po 14 dniach użytkowania.
Bibliografia
- Kosmopedia, Czy opalanie jest bezpieczne czy wręcz przeciwnie?, kosmopedia.org/fakty-i-mity/filtry-uv/opalanie-jest-bezpieczne-czy-wrecz-przeciwnie/, [dostęp: 30.03.2026].
- Kosmopedia, Czy wysoki SPF to brak opalenizny?, kosmopedia.org/fakty-i-mity/filtry-uv/wysoki-spf-to-brak-opalenizny/, [dostęp: 30.03.2026].
- Kosmopedia, Jak powstaje opalenizna – promieniowanie UV i jego wpływ na skórę, kosmopedia.org/o-tym-sie-mowi/jak-powstaje-opalenizna-promieniowanie-uv-i-jego-wplyw-na-skore/, [dostęp: 30.03.2026].
- Ochrona przeciwsłoneczna (nie tylko) latem, ebook Polskiego Związku Przemysłu Kosmetycznego, Warszawa, 2025 r.
- World Health Organization, Ultraviolet radiation, who.int/news-room/fact-sheets/detail/ultraviolet-radiation, [dostęp: 30.03.2026].









